Prezident Shavkat Mirziyoyev 19 ta strategik davlat korxonalari rahbarlariga ishlab chiqarish hajmini kamaytirmasdan, xarajatlarni 10–20 foizga qisqartirishni buyurdi. Bu qaror tashqi baholash natijasida aniqlangan sezilarli samaradorlik zaxiralariga asoslanadi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Koʻrsatma 13-fevral kuni boʻlib oʻtgan yigʻilishda eʼlon qilindi. Prezident taʼkidladi: xarajatlarni qisqartirish ishlab chiqarish hajmini kamaytirish yoki xarajatlarni kechiktirish orqali emas, balki mahsulot birligi narxini pasaytirish orqali amalga oshirilishi kerak.
Oʻtgan yili Oʻzbekiston Milliy investitsiya fondini tashkil etdi va uning boshqaruvini Franklin Templeton xalqaro kompaniyasiga topshirdi. Yil davomida kompaniya strategik korxonalarni chuqur tahlil qildi.
Tahlil natijalariga koʻra, bir qator kompaniyalarda korporativ boshqaruv madaniyati yetarli emas. Shu bilan birga, mutaxassislar xarajatlarni qisqartirish va rentabellikni oshirish uchun katta ichki zaxiralar mavjud degan xulosaga keldi.
Ushbu xulosalar asosida prezident korxona rahbarlariga xarid tizimlarini mustahkamlash, logistikani yaxshilash, raqamlashtirishni tezlashtirish va energiya samaradorligini oshirishni buyurdi. Ushbu chora-tadbirlar mahsulot narxini 10–20 foizga qisqartirishi kutilmoqda.
“Tejamkorlik rejasi ishlab chiqarishni kamaytirish yoki maʼlum xarajatlarni kechiktirish orqali emas, balki mahsulot birligi narxini qisqartirish orqali taʼminlanishi kerak”, dedi Mirziyoyev.
Strategik korxonalar, shuningdek, Birlashgan gʻazna axborot tizimiga ulanishi kerak. Samaradorliksiz xarajatlarni bartaraf etish uchun barcha xarid operatsiyalari risk tahlili asosida qizil, sariq va yashil toifalarga boʻlinadi.
Ilgari, 2025-yil 19-noyabrdagi prezident farmoni bilan davlat korxonalariga ishlab chiqarish xarajatlarini qisqartirish va operatsion samaradorlikni oshirish chora-tadbirlarini amalga oshirish vazifasi yuklangan edi.
Bir qator majburiy islohot yoʻnalishlari joriy etildi. Ular choraklik xarajatlar koʻrib chiqish va nol asosli byudjetlashtirishni qabul qilishni oʻz ichiga oladi, bunda byudjetlar har bir xarajat sohasining ustuvorligiga qarab qaytadan baholanadi.
Qoʻshimcha chora-tadbirlar quyidagilardan iborat:
Korxonalarga oʻz xarajatlarni qisqartirish dasturlarini ishlab chiqish va tasdiqlash uchun bir oy vaqt berildi.
Islohotlarni muvofiqlashtirish uchun Respublika komissiyasi tashkil etildi. U amalga oshirishni nazorat qiladi, optimallashtirish dasturlarini ishlab chiqishda yordam beradi, ichki zaxiralarni aniqlaydi, korporativ qarz yukini tahlil qiladi va choraklik hisobotlarni Prezident administratsiyasiga taqdim etadi.
Komissiya, shuningdek, davlat kompaniyalarida boshqaruv xodimlarini 10 foizgacha qisqartirishni taklif qilishi va birgalikdagi xarid tizimini tashkil etishi kutilmoqda.
Davlat korxonalariga prezident qarorlari bilan belgilangan hollardan tashqari, homiylik faoliyatini toʻxtatish buyurildi.
2025-yil 1-dekabrgacha korxona rahbarlari uchun 2026-yilgi asosiy koʻrsatkichlar ishlab chiqilishi kerak edi. Tasdiqlangandan soʻng, har bir kompaniya uchun aktsiyadorlar kutgan natijalar aniq belgilanadi.
2026-yil 1-iyuldan boshlab ERP tizimlarini joriy qilmagan yoki maqsadli xarajatlarni qisqartirish koʻrsatkichlariga erisha olmagan korxonalar oʻrinbosarlari ishdan boʻshatiladi.
2026-yil 1-martdan boshlab UzAssets tomonidan boshqariladigan strategik korxonalarda Birlashgan gʻazna tizimi joriy etiladi. Barcha daromadlar va xarajatlar ushbu platforma orqali markazlashtirilgan tarzda qayta ishlanadi.
Strategik kompaniyalar roʻyxatiga sanoat, xizmatlar va bank sohasidagi yirik korxonalar kiradi, jumladan Navoiy kon-metallurgiya kombinati, Olmaliq kon-metallurgiya kombinati, Oʻzmetkombinat, Oʻzbekneftgaz, Oʻzbekkoʻmir, Hududgaztaminot, Oʻzavtosanoat, Oʻzkimyosanoat, Navoiyazot, Oʻzbekgidroenergo, Issiqlik elektr stansiyalari, Oʻztransgaz va OʻzGasTrade.
Milliy investitsiya fondi portfeliga bir qator yirik korxonalarda sezilarli ulushlar kiradi. Dastlabki soni 18 ta kompaniya boʻlgan boʻlsa, hozirda 15 taga qisqardi. Ular orasida 25 foiz ulushga ega Navoiyazot, 40 foiz Regional elektr tarmoqlari, 25 foiz Oʻzsuvtaminot, 40 foiz Hududgaztaminot, 30 foiz Sanoatqurilishbank, 30 foiz Xalq banki va 25 foiz Oʻzbekiston havo yoʻllari va boshqalar mavjud.
Source: kun.uz