Prezident Shavkat Mirziyoyev 19 ta strategik davlat korxonalari rahbarlariga ishlab chiqarish hajmini kamaytirmasdan, xarajatlarni 10–20 foizga qisqartirishni buyurdi. Bu qaror tashqi baholash natijasida korxonalarda sezilarli samaradorlik zaxiralari aniqlandi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Buyruq 13-fevral kuni boʻlib oʻtgan yigʻilishda eʼlon qilindi. Prezident xarajatlarni qisqartirish ishlab chiqarish hajmini kamaytirish yoki xarajatlarni kechiktirish orqali emas, balki mahsulot birligi narxini pasaytirish orqali amalga oshirilishini taʼkidladi.
Oʻtgan yili Oʻzbekiston Milliy investitsiya fondi tashkil etilib, uning boshqaruvi Franklin Templeton xalqaro kompaniyasiga topshirildi. Yil davomida kompaniya strategik korxonalarni chuqur tahlil qildi.
Tahlil natijalariga koʻra, bir qator korxonalarda korporativ boshqaruv madaniyati yetarli darajada rivojlanmagan. Shu bilan birga, mutaxassislar xarajatlarni qisqartirish va rentabellikni oshirish uchun korxonalarda katta ichki zaxiralar mavjud degan xulosaga keldi.
Ushbu xulosalar asosida prezident korxona rahbarlariga xarid tizimlarini mustahkamlash, logistikani yaxshilash, raqamlashtirishni jadallashtirish va energiya samaradorligini oshirishni buyurdi. Bu chora-tadbirlar mahsulot narxini 10–20 foizga qisqartirishga yordam beradi.
“Tejamkorlik rejasi ishlab chiqarishni kamaytirish yoki ayrim xarajatlarni kechiktirish orqali emas, balki mahsulot birligi narxini pasaytirish orqali taʼminlanishi kerak”, dedi Mirziyoyev.
Strategik korxonalar, shuningdek, Birlashgan gʻazna axborot tizimiga ulanishi kerak. Samaradorliksiz xarajatlarni bartaraf etish uchun barcha xarid operatsiyalari risk tahlili asosida qizil, sariq va yashil toifalarga boʻlinadi.
Ilgari, 2025-yil 19-noyabrdagi prezident farmoni bilan davlat korxonalariga ishlab chiqarish xarajatlarini qisqartirish va operatsion samaradorlikni oshirish chora-tadbirlarini amalga oshirish vazifasi yuklangan edi.
Bir qator majburiy islohot yoʻnalishlari joriy etildi. Bular choraklik xarajatlar koʻrib chiqish va nol asosli byudjetlashtirishni qabul qilishni oʻz ichiga oladi, bunda byudjetlar har bir xarajat yoʻnalishining ustuvorligi asosida qayta baholanadi.
Qoʻshimcha chora-tadbirlar quyidagilardan iborat:
Korxonalarga oʻz xarajatlarni qisqartirish dasturlarini ishlab chiqish va tasdiqlash uchun bir oy vaqt berildi.
Islohotlarni muvofiqlashtirish uchun Respublika komissiyasi tashkil etildi. U amalga oshirishni nazorat qiladi, optimallashtirish dasturlarini ishlab chiqishda yordam beradi, ichki zaxiralarni aniqlaydi, korporativ qarz yukini tahlil qiladi va choraklik hisobotlarni Prezident administratsiyasiga taqdim etadi.
Komissiya, shuningdek, davlat kompaniyalarida boshqaruv xodimlarini 10 foizgacha qisqartirishni taklif qilishi va birgalikdagi xarid tizimini tashkil etishi kutilmoqda.
Davlat korxonalariga prezident qarorlari bilan belgilangan hollardan tashqari, homiylik faoliyatini toʻxtatish buyurildi.
2025-yil 1-dekabriga qadar korxona rahbarlari uchun 2026-yilgi asosiy koʻrsatkichlar ishlab chiqilishi kerak edi. Tasdiqlangandan soʻng, har bir kompaniya uchun aktsiyadorlarning kutishlari aniq belgilanadi.
2026-yil 1-iyuldan boshlab ERP tizimlarini joriy qilmagan yoki maqsadli xarajatlarni qisqartirish koʻrsatkichlariga erisha olmagan korxonalar oʻrinbosarlari ishdan boʻshatiladi.
2026-yil 1-martdan boshlab UzAssets boshqaradigan strategik korxonalarda Birlashgan gʻazna tizimi joriy etiladi. Barcha daromadlar va xarajatlar ushbu platforma orqali markazlashtirilgan tarzda qayta ishlanadi.
Strategik kompaniyalar roʻyxatiga sanoat, xizmat koʻrsatish va bank sohasidagi yirik korxonalar kiradi, jumladan Navoiy kon-metallurgiya kombinati, Olmaliq kon-metallurgiya kombinati, Oʻzmetkombinat, Oʻzbekneftgaz, Oʻzbekkoʻmir, Hududgaztaminot, Oʻzavtomotors, Oʻzkimyosanoat, Navoiyazot, Oʻzbekgidroenergo, Issiqlik elektr stansiyalari, Oʻztransgaz va OʻzGasTrade.
Milliy investitsiya fondi portfeliga bir qator yirik korxonalardagi sezilarli ulushlar kiradi. Dastlabki soni 18 ta kompaniya boʻlgan boʻlsa, hozirda 15 taga qisqardi. Bularga 25 foiz ulushga ega Navoiyazot, 40 foiz ulushga ega Hududiy elektr tarmoqlari, 25 foiz ulushga ega Oʻzsuvtaminot, 40 foiz ulushga ega Hududgaztaminot, 30 foiz ulushga ega Sanoatqurilishbank, 30 foiz ulushga ega Xalq banki va 25 foiz ulushga ega Oʻzbekiston havo yoʻllari va boshqalar kiradi.
Source: kun.uz