1968-yil iyun oyida SSSR Shimoliy flotiga tegishli K-55 harbiy atom suv osti kemasida noyob va dahshatli voqea yuz berdi. Kemada xizmat ko‘rsatib kelayotgan harbiy shifokor-feldsher Aleksey Shapovalov o‘zida o‘tkir appenditsit (ko‘richak) belgilarini aniqladi. Kema Shimoliy muz okeanidan Tinch okeaniga, Bering bo‘g‘ozi tomon harakatlanayotgan edi. Qirg‘oqqa yaqinlashish yoki shifokorni evakuatsiya qilish imkoni yo‘q edi. Shapovalov hayotini saqlab qolish uchun misli ko‘rilmagan qadam tashladi – tor kayutada o‘zini o‘zi operatsiya qilishga qaror qildi. Bu voqea tibbiyot tarixida suv osti kemasida o‘z-o‘zini operatsiya qilishning birinchi va hozirgacha yagona holati sifatida qayd etilgan.
Asosiy faktlar: 1968-yil iyun oyida K-55 suv osti kemasida Aleksey Shapovalov o‘ziga appendektomiya operatsiyasini o‘tkazdi. Operatsiya taxminan 1 soat 45 daqiqa davom etib, ikki matros yordamchi sifatida qatnashdi. Shapovalov operatsiyadan keyin tuzalib, xizmatini davom ettirdi. Bu holat ekstremal sharoitlarda tibbiy yordam ko‘rsatishning yorqin namunasi sifatida tarixda qoldi.
Voqea Sovuq urush davriga to‘g‘ri keladi. O‘sha yillarda sovet suv osti floti Shimoliy muz okeanida faol razvedka va patrul xizmatini olib borardi. K-55 atom suv osti kemasi 1968-yilda Shimoliy flot tarkibida bo‘lib, Tinch okeaniga o‘tish bo‘yicha muhim topshiriqni bajarayotgan edi. O‘sha davrda suv osti kemalarida to‘laqonli jarrohlik bo‘limi mavjud emas, tibbiy yordam ko‘rsatish imkoniyatlari juda cheklangan edi. Shapovalovning qarori nafaqat jasorat, balki yuqori professionallik va o‘z kasbiga sadoqatning namoyishi edi. Ushbu hodisa keyinchalik harbiy tibbiyot mutaxassislari tomonidan chuqur o‘rganilgan.
Shapovalov o‘ziga appenditsit tashxisini qo‘yib, kema kapitaniga xabar berdi. Vaziyat og‘irlashib, qorin pardasining yallig‘lanishi va ichki a’zolarda chirish boshlanishi xavfi ortib borardi. U kayutadagi oddiy stolni operatsiya stoliga aylantirib, barcha asboblarni sterilizatsiya qildi. Birinchi matros Merkulov asboblarni uzatib, oyna yordamida operatsiya jarayonini Shapovalovga ko‘rsatib turdi. Ikkinchi matros esa yorug‘likni to‘g‘ri yo‘naltirib, feldsherning hushini yo‘qotmasligini nazorat qildi. Operatsiya muvaffaqiyatli o‘tdi, Shapovalov tez orada tuzalib ketdi. Uning bu jasorati ko‘plab tibbiy nashrlarda tasvirlangan.
Keyinchalik bu voqea tibbiyot tarixiga oid ko‘plab tadqiqotlarda tilga olingan. Shapovalovning tajribasi ekstremal sharoitlarda o‘z-o‘zini operatsiya qilish bo‘yicha ilmiy ishlar uchun asos bo‘ldi. Hozirgi kunda suv osti kemalarida zamonaviy tibbiy uskunalar va telemeditsina imkoniyatlari mavjud bo‘lsa-da, bunday holat hali ham takrorlanmagan. Bu hikoya harbiy shifokorlarning kasbiy burchiga sadoqatining yorqin namunasi bo‘lib qolmoqda. Shapovalovning jasorati bugungi tibbiyot talabalari va harbiy shifokorlar uchun ham ibrat maktabidir.
Source: kun.uz