Qirgʻiziston rahbariyati mamlakatning strategik gaz tizimini davlat nazoratiga qaytarish ehtimolini jiddiy muhokama qilmoqda. Prezident Sadir Japarovning taʼkidlashicha, agar Rossiyaning «Gazprom» kompaniyasi respublikani toʻliq gazlashtirish boʻyicha oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarini bajarmasa, Bishkek hukumati keskin choralarga qoʻl urishga majbur boʻladi. Bu haqda davlat rahbari Talas viloyatining Aytmatov va Manas tumanlari aholisi bilan boʻlib oʻtgan ochiq muloqot chogʻida maʼlum qildi.
Japarovning eslatishicha, bundan on yil muqaddam, aniqrogʻi 2013-yilda mamlakatning butun gaz infratuzilmasi Rossiya tomoniga ramziy maʼnoda atigi bir dollarga sotib yuborilgan edi. Mazkur shartnoma taxminan 2039-yilga qadar amal qilishi belgilangan boʻlib, hozirgi kunda Qirgʻiziston oʻz hududini mustaqil ravishda gazlashtirish imkoniyatidan mahrum qilingan. Prezidentning soʻzlariga koʻra, har qanday harakat yoki qaror bevosita tarmoq egasi boʻlgan xorijiy kompaniya bilan kelishilishi shart, bu esa mamlakatning energetika xavfsizligiga jiddiy putur yetkazmoqda.
Oʻshanda sobiq amaldorlar bu sotuvni goʻyo mamlakatga infratuzilmaning oʻzi emas, balki kafolatlangan gaz hajmi kerakligi bilan oqlashga urinishgan edi. Biroq tuzilgan bitimga koʻra, «Gazprom» butun respublika hududini toʻliq gazlashtirish uchun salmoqli mablagʻ ajratishi shart edi. Biroq soʻnggi yillar davomida bu majburiyatlar bajarilishi paysalga solib kelinmoqda. Prezident oʻzining soʻnggi uchrashuvlarida Rossiya kompaniyasi vakillariga «Qumtor» koni misolini eslatib, agar majburiyatlar bajarilmasa, tizimni davlat foydasiga tortib olishini ochiq-oydin bildirgan.
Eslatib oʻtamiz, «Qumtor» oltin koni 2021-yilda Kanadaning «Centerra Gold» kompaniyasi bilan kechgan uzoq va ogʻir nizolardan soʻng qatʼiy choralar evaziga davlat nazoratiga qaytarilgan edi. Japarov bu tarixiy misolni bekorga eslatgani yoʻq, chunki rasmiy Bishkek oʻz manfaatlarini himoya qilish uchun istalgan vaqtda keskin qadamlarga borishga tayyorligini koʻrsatmoqda. Hozirgi kunda Qirgʻiziston gaz tarmoqlarini boshqarib kelayotgan «Gazprom Qirgʻiziston» kompaniyasi esa amaldagi tariflar barcha xarajatlarni qoplamasligini vaj qilib, ishlar sekinlashayotganini bildirgandi. Hozircha Rossiya tomoni mazkur bayonotlarga rasmiy munosabat bildirgani yoʻq.
Source: kun.uz