Rossiya Federal xavfsizlik xizmati (FXX) aeroportlarda Tojikiston va O‘zbekiston fuqarolarini «filtratsiya» deb atalgan qo‘shimcha tekshiruvdan o‘tkazmoqda: chegarachilar hujjatlarni, suhbat natijalarini va mobil telefonlardagi ma’lumotlarni ko‘zdan kechiradi. «Ostorojno, novosti» Telegram-kanali chet elliklarni Rossiyaga kiritmaslik haqidagi to‘qqizta sud qarorini o‘rganib chiqib, ayrim hollarda tekshiruv natijasida kira olish rad etilganini ma’lum qildi. Qarorlar Moskva aeroportlari va boshqa chegara punktlarida 2024-yil bahoridan, «Krokus Siti Xoll»dagi terakt ortidan kuchaygan nazorat bilan bog‘lanmoqda.
Asosiy faktlar: Tekshiruvlar telefon va internet faoliyatini, jumladan YouTube tarixi va messenjerlardagi yozishmalarni qamrab oladi; ba’zi holatlarda o‘chirilgan xabarlar yoki tugmachali telefon ham rad etishga sabab bo‘lgan. 2025-yil yozida TASS sud qarorlariga tayanib, ayrim Tojikiston va O‘zbekiston fuqarolariga Rossiyaga kirish taqiqlangani haqida xabar bergan edi.
Hujjatlarga ko‘ra, chegaradagi «filtratsiya» so‘rov o‘tkazish va mobil telefonlarni tekshirishni o‘z ichiga oladi. Xorijliklar telefonini FXX xodimlariga o‘z ixtiyori bilan bergani ta’kidlanadi, ammo amalda rad etish xavfi bunday «ixtiyoriylik»ni shartli qiladi. Tekshiruv yakuniga ko‘ra, chet ellikni mamlakatga kiritish yoki kiritmaslik haqida qaror qabul qilinadi. Bu amaliyot migratsiya oqimlari katta bo‘lgan mintaqalar uchun qo‘shimcha ma’muriy va huquqiy yuklama tug‘diradi.
«Ostorojno, novosti» qayd etishicha, «filtratsiya» chog‘ida Rossiya maxsus xizmatlari vakillari ko‘pincha YouTube’dagi tomoshalar tarixini tekshirgan va unda «Rossiya Federatsiyasi hududida taqiqlangan videolar» bor-yo‘qligini aniqlagan. Messenjerlardagi yozishmalarning o‘chirilgani, bir holatda esa tugmachali telefon taqdim etilgani ham mamlakatga kiritmaslikka sabab bo‘lgan. FXX sudlarda figurantlarni «radikal islom mafkurasi tarafdorlari» safiga kiritish mumkinligini ma’lum qilgani aytiladi. Bu esa tekshiruv mezonlarining shaffofligi haqidagi savollarni kuchaytiradi.
Tekshiruvlar to‘lqini 2024-yil bahorida «Krokus Siti Xoll»dagi teraktdan so‘ng boshlangan. 2025-yil yozida TASS sud qarorlariga asoslanib, telefonlarida terroristik va ekstremistik tashkilotlar sahifalariga obunalar aniqlangan Tojikiston va O‘zbekiston fuqarolariga kirish taqiqlanayotgani haqida xabar bergan edi. Shunga o‘xshash «filtratsiya»ga ukrainaliklar, ba’zan esa chet eldan vataniga qaytayotgan rossiyaliklar ham duch kelmoqda.
Hozircha rasmiy statistikalar va FXXning ommaviy izohlari cheklangan, shu bois amaliyotning ko‘lami faqat sud qarorlari va guvohliklar asosida baholanmoqda. Migratsiya huquqlari bo‘yicha ekspertlar telefon tekshiruvi, ma’lumotlarni saqlash va kirishni rad etish mezonlari oydinlashtirilishini talab qilmoqda. Keyingi sud qarorlari va rasmiy tushuntirishlar bu amaliyotning huquqiy asoslari oydinlashuviga ta’sir qilishi mumkin.
Source: kun.uz