Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti (KXShT) Kollektiv xavfsizlik kengashi Moskvadagi sammitda Armaniston Respublikasiga nisbatan Ustavning 25-moddasini qo‘llash to‘g‘risidagi qarorni tasdiqladi. Hujjat Yerevanni tashkilotda ovoz berish huquqidan hamda mas’uliyatli kvota lavozimlariga o‘z vakillarini nomzod qilib ko‘rsatish huquqidan mahrum qiladi. Qaror Armanistonning KXShT byudjeti oldidagi qarzi ikki yildan ortiq muddatga to‘lanmaganligi bilan asoslanadi. Rasmiy ravishda tashkilotdan chiqarish haqida gap ketmaydi, biroq qaror qabul qilish va kadrlar masalasida Armaniston imkoniyatlarini sezilarli darajada cheklaydi.
Asosiy faktlar: KXShT Ustavining 25-moddasi Armanistonga nisbatan qo‘llanildi, chunki byudjet oldidagi qarz ikki yildan ortiq saqlanib qolgan. Armaniston qarz to‘liq to‘lanmaguncha ovoz berish va kvota lavozimlariga nomzod ko‘rsatish huquqidan foydalana olmaydi. Rossiya prezidentining matbuot kotibi Dmitriy Peskov qarorni tasdiqlab, uni Yerevanning ko‘p yillik moliyaviy majburiyatlarini bajarmagani bilan bog‘ladi.
Bu qaror Yerevan bilan Rossiya yetakchilik qilayotgan xavfsizlik bloki o‘rtasida to‘planib kelgan kelishmovchiliklarning navbatdagi ko‘rinishidir. Armaniston bosh vaziri Nikol Pashinyan avvalroq mamlakatning KXShTdagi a’zoligini muzlatish niyatini bir necha bor bildirgan, Yerevan umumiy byudjetga badallarni to‘lashni to‘xtatgan. Shu bilan birga, tashkilotdan chiqish bo‘yicha rasmiy protseduralar boshlanmagan. Natijada Armaniston qog‘ozda a’zo bo‘lib qolgan, ammo moliyaviy va siyosiy majburiyatlardan amalda uzoqlashgan. Ustavning 25-moddasi aynan shunday holatda ikki yillik qarz uchun huquqlarni to‘xtatib turishga imkon beradi.
Dmitriy Peskovning ta’kidlashicha, davlat rahbarlari Ustav talablariga muvofiq harakat qilgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, Yerevan bir necha yil davomida moliyaviy majburiyatlarni bajarmagani sababli Armaniston tomonining qarorlar qabul qilishdagi ishtiroki va kadrlar tayinlashdagi imkoniyatlari cheklangan. Qaror rasmiy nomi — “Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti Ustavining 25-moddasini Armaniston Respublikasiga nisbatan qo‘llash to‘g‘risida”. Ustavga ko‘ra, barcha vakolatlar faqat to‘plangan qarz to‘liq to‘langandan keyin tiklanadi.
O‘sha sammitda KXShT davlatlari Tojikistonga Afg‘oniston bilan chegarani mustahkamlash uchun topshirilishi rejalashtirilgan qurol-yarog‘, harbiy texnika va texnik qo‘riqlash vositalari ro‘yxatini kelishib oldi. Tomonlar zarur hujjatlarni rasmiylashtirib, yetkazib berish bo‘yicha shartnomalarni tayyorlamoqda. Armaniston uchun keyingi yo‘l qarzni to‘lash, a’zolikni muzlatish kursini davom ettirish yoki tashkilotdan rasmiy chiqishni boshlashga bog‘liq. KXShT uchun esa bu holat moliyaviy majburiyatlar a’zo davlatlar xavfsizlik ustuvorliklarini qayta ko‘rib chiqayotgan sharoitda intizom vositasi sifatida namoyon bo‘lishini ko‘rsatadi.
Source: podrobno.uz