️ Rossiyada gaz bilan sovitiladigan yuqori haroratli reaktorlar (VTGR) uchun mo‘ljallangan mikrosferali yadro yoqilg‘isi ishlab chiqildi va sinovdan o‘tkazildi. «Rosatom» davlat korporatsiyasi ilmiy bo‘linmasi tarkibiga kiruvchi «NII NPO “LUCH”» AJ mutaxassislari Moskvada 27–29-oktabr kunlari bo‘lib o‘tgan “Yadro energetikasining innovatsion loyihalari va texnologiyalari” VII xalqaro ilmiy-texnik konferensiyasida yoqilg‘ining 1200 va 1600 °C haroratlardagi sinovlari hamda tajriba-sanoat ishlab chiqarish texnologiyasiga o‘tilgani haqida ma’lum qildi. Tadbir «Rosatom», Atom energiyasi bo‘yicha xalqaro agentlik (IAEA) va Milliy yadro jamiyati ko‘magida «NIKIET» AJ tomonidan tashkil etilgan.
️ Asosiy faktlar: TRISO yoqilg‘isi 1200 °C odatiy ekspluatatsiya va 1600 °C avariya rejimlarida 13 ta reaktor tajribasida sinaldi; yonib sarflanish darajasi taxminan 13,0% t.a.ga yetdi. Endi «NII NPO “LUCH”» AJ maydonida yiliga 250 000 ta yoqilg‘i kompaktini ishlab chiqarishga mo‘ljallangan tajriba liniyasi tashkil etilmoqda.
️ Konferensiyada Rossiya va xorijdan 320 nafardan ortiq mutaxassis qatnashdi. «Yadro yoqilg‘isi, issiqlik tashuvchilar va yangi materiallar» seksiyasida «NII NPO “LUCH”» AJ bosh direktorining ilm-fan bo‘yicha o‘rinbosari Andrey Mokrushin Rossiya mikrosferali yoqilg‘isini ishlab chiqish va sinash jarayoni haqida ma’lumot berdi. Uning ta’kidlashicha, reaktor sinovlari davomida yoqilg‘ining yonib sarflanish darajasi taxminan 13,0% t.a.ga yetgan.
️ Uch tuzilmali izotrop qoplamaga ega TRISO yoqilg‘isi gaz bilan sovitiladigan yuqori haroratli reaktorlar uchun muhim texnologik yechim hisoblanadi. Har bir mikrosfera ko‘p qatlamli himoya qoplamalariga ega yoqilg‘i o‘zagidan iborat bo‘lib, qoplamalar pirouglerod (PyC) va kremniy karbididan (SiC) tayyorlanadi. Bu texnologiya yadro bo‘linish mahsulotlarini avariya holatlarida, 1600 °C gacha haroratda ham mikrosferalar ichida ushlab qolish imkonini beradi.
️ Sinovlar Rossiyada ishlab chiqilgan TRISO yoqilg‘isi konsepsiyasining ishlashini tasdiqladi. Mutaxassislar 13 ta reaktor tajribasini o‘tkazib, yoqilg‘ining odatiy sharoitdagi 1200 °C va avariya rejimlariga xos 1600 °C haroratda o‘zini qanday tutishini tekshirdi. Bu natijalar VTGR texnologiyasining xavfsizlik salohiyatini baholashda muhim ahamiyatga ega.
️ Hozir mutaxassislar eksperimental namunalar bilan ishlashdan tajriba-sanoat texnologiyasini yaratishga o‘tdi. Yoqilg‘i ishlab chiqarish tajriba liniyasi «NII NPO “LUCH”» AJ maydonida tashkil etilgan bo‘lib, loyihada «Rosatom»ning boshqa tashkilotlari, shuningdek, Rossiyaning uskuna ishlab chiqaruvchilari va yetkazib beruvchilari ham ishtirok etadi. Tajriba liniyasining ishlab chiqarish quvvati yiliga 250 000 ta yoqilg‘i kompaktini tashkil etadi. Keyingi bosqichda texnologiyani barqarorlashtirish va kelgusi VTGR loyihalari uchun ishlab chiqarish imkoniyatlarini kengaytirish kutilmoqda.
Source: kun.uz