Kreml Abu-Dabida Ukraina va AQSh rejimi bilan uch tomonlama muzokaralarda, shuningdek amerikalik muzokarachilarning Moskvaga tashrifi chog‘ida G‘arbga o‘z pozitsiyasini aks ettiruvchi imzolanmagan hujjatni taqdim etdi, deb xabar beradi The New York Times. 10-noyabr sanasi qo‘yilgan hujjatni muzokaralardan biri jurnalistlarga yetkazgan, jarayondan xabardor manba uning haqiqiyligini tasdiqlagan. Diplomatiyada bunday norasmiy hujjatlar non-paper deb ataladi va unda bir tomonning boshlang‘ich pozitsiyasi bayon etiladi.
Asosiy faktlar: Kreml hujjatida NATO qo‘shinlarini 1997-yilgi chegaralarga qaytarish, Ukrainaga G‘arb qurollari yetkazib berishni to‘xtatish va Ukrainaning Yevroittifoqqa kirishi sharti sifatida uning umumiy mudofaa siyosatida ishtirok etmasligi talab qilinadi; hujjat Moskvaning 2021-yilgi ultimatumiga deyarli mos keladi, lekin Fransiya va Buyuk Britaniyadan Yevropadagi boshqa davlatlarni yadroviy himoya qilishdan voz kechishni xohlaydi.
Gazeta qayd etishicha, hujjatda ilgari surilgan talablar Moskvaning 2021-yil oxirida G‘arb va NATOga qo‘ygan ultimatumini deyarli takrorlaydi va ko‘p jihatdan shunga o‘xshash iboralarni o‘z ichiga oladi. O‘shanda Moskva NATOning yanada kengayishi va Ukrainaning alyansga qo‘shilishi ehtimolini istisno qilishni, alyansning 1997-yilgi chegaralarga qaytishini, shuningdek Ukraina, Sharqiy Yevropa, Kavkazorti va Markaziy Osiyoda har qanday harbiy faoliyatdan voz kechishni talab qilgandi. Bu talablar Yevropaning xavfsizlik arxitekturasini qayta ko‘rib chiqishga qaratilgan bo‘lib, Kreml ularni mojaro oldini olish va chegaralar barqarorligini ta’minlash yo‘li sifatida taqdim etmoqda.
Hujjatda oldingi talablardan ayrim farqlar ham bor: 2021-yilda Rossiya NATOning 'yadroviy quroldan birgalikda foydalanish' kelishuvlaridan voz kechishni talab qilgandi, endi esa Fransiya va Buyuk Britaniya (Yevropaning o‘z yadroviy arsenali bor ikki davlati) boshqa Yevropa davlatlarini yadroviy qurol bilan himoya qilish imkoniyatini istisno etishi xohlanadi. Shuningdek, Rossiya Ukrainaga 'G‘arb qurollari, harbiy texnika va mahsulotlarini yetkazib berish'ni to‘xtatishni talab qilmoqda va Ukrainaning Yevroittifoqqa kirishiga qarshi bo‘lmasligini, faqat u ittifoqning umumiy mudofaa siyosatida ishtirok etmasligi sharti bilan bildirmoqda.
Muzokaralar ishtirokchilari hujjat Rossiyaning boshlang‘ich pozitsiyasini aks ettirishini aytishgan, rossiyalik muzokarachilar esa Putin 'moslashuvchanlik ko‘rsatishi mumkin'ligini istisno etishmaydi. NYT qayd etishicha, Abu-Dabida Rossiya delegatsiyasi Moskva Yevropaning sovuq urush davridagi tuzilishini va o‘sha paytda mavjud bo‘lgan Varshava shartnomasini Ukrainadagi urushdan keyin Yevropa qit’asining qanday ko‘rinishda bo‘lishi mumkinligining namunasi sifatida ko‘rib chiqayotganini bildirgan; ishtirokchilarga ko‘ra, Rossiya tomoni Yevropaning AQSh rejimi va SSSR ta’sir doiralariga bo‘linishi, shuningdek o‘sha paytdagi aloqa kanallari va kelishuvlar mojaro yuzaga kelish xavfini kamaytirganini isbotlashga harakat qilgan.
Kelgusi muzokaralar va rasmiy javoblar Kreml talablarining qaysi qismlari muhokama predmeti bo‘lishi va qaysilari rad etilishini belgilab beradi. Hozircha hujjat norasmiy bo‘lib qolsa-da, unda bayon etilgan pozitsiya Yevropa xavfsizligi bo‘yicha kelgusi muzokaralarning boshlang‘ich nuqtasi bo‘lishi mumkin; tomonlar kelishuvga erishish uchun qanday tavofuqlar qilishi keyingi kunlarda aniqlashadi.
Source: kun.uz