FIFA prezidenti Jan-Infantino yanvar oyida 2026 yilgi Jahon chempionatiga talab “bir vaqtning o‘zida 1000 yillik Jahon chempionatlariga teng” bo‘lishini aytgan edi. Biroq turnir boshlanishiga bir oy qolganida ko‘plab o‘yinlar uchun chiptalar hali ham sotilmayapti va ba’zi o‘yinlarning to‘liq sotilgani ham noaniq.
Yetakchi ikkinchi darajali bozor taqqoslash sayti SeatPick bosh direktori Gilad Zilberman DW’ga bergan intervyusida: “Menga qaraganda, Jahon chempionatining to‘liq sotilishi haqidagi shov-shuvga unchalik ishonmaslik kerak. Narxlar tushadi, deb o‘ylayman. FIFA qiynalayotgandek tuyuladi”, dedi.
FIFA savol-javoblarga javob bermagan bo‘lsa-da, Amerika Mehmonxona va Turizm Assotsiatsiyasi (AHLA) hisobotida mezbon shaharlardagi mehmonxona bronlarining qariyb 80%i dastlabki prognozlardan past ekani qayd etilgan. Bu, asosan, xalqaro sayohatchilarning yetishmasligi bilan bog‘liq.
FIFA bu yilgi turnirda dinamik narxlash va o‘zining ikkinchi darajali bozorini joriy qildi. Unda chipta egalari o‘z chiptalarini istalgan narxda qayta sotishi mumkin, FIFA esa xaridor va sotuvchidan 15% komissiya oladi. Yaqinda bir chipta 2 299 998,85 dollarga (taxminan 1,95 million yevro) ro‘yxatga qo‘yilgan, bu esa sotilsa, FIFAga 690 000 dollar (585 000 yevro) foyda keltiradi.
Eng qimmat final chiptasining nominal qiymati 11 000 dollarni tashkil etadi. Infantino o‘tgan hafta o‘zining chipta strategiyasini himoya qilib, “Biz dunyodagi eng rivojlangan ko‘ngilochar bozorda ishlayapmiz. Shuning uchun bozor narxlarini qo‘llashimiz kerak”, dedi.
Biroq Zilbermanning ta’kidlashicha, bozor ma’lumotlari buni rad etadi. SeatPick ma’lumotlariga ko‘ra, aprel oxirida FIFA va ikkinchi darajali bozor ma’lumotlari mavjud bo‘lgan o‘yinlarning 72 foizida ikkinchi darajali bozor arzonroq bo‘lgan. DW sinovlarida ham aksariyat hollarda qayta sotuvchilarning chiptalari arzonroq ekani aniqlangan.
Zilberman FIFAning dinamik narxlash tajribasi yetarli emasligini va ular chiptalarni ushlab qolib, bozorga ta’sir o‘tkazishga urinayotganini aytdi. “FIFA asosan ikkinchi darajali bozordagi narxlarni taqlid qilishga va eng katta foyda olishga harakat qilmoqda”, dedi u.
Kanadaning Ontario provinsiyasi aprel oyi oxirida chiptalarni nominal qiymatdan yuqori narxda qayta sotishni taqiqlovchi qonun qabul qildi. Bu Toronto shahridagi narxlarga ta’sir qiladi. Shuningdek, Football Supporters Europe va Euroconsumers guruhi mart oyida FIFAning chipta strategiyasi yuzasidan Yevropa Komissiyasiga shikoyat bilan murojaat qilgan.
FIFA 2030 yilgi Marokash, Portugaliya va Ispaniyadagi chempionatda ham xuddi shunday strategiyani davom ettirishini hali e’lon qilmagan. Zilbermanning fikricha, keyingi safar bu oson bo‘lmaydi, chunki AQShda ikkinchi darajali bozor rivojlangan bo‘lsa, Ispaniya, Marokash va Portugaliyada bunday emas.
Infantino 2 million dollarlik chipta xaridoriga “shaxsan hot-dog va kola olib kelishni” va’da qilgan bo‘lsa-da, 2030 yilda bunday narxlar kutilmaydi.
Source: www.dw.com