Qatar poytaxti Dohada 5-noyabrda boshlanib, 31-yanvargacha davom etadigan Design Doha biyennalesida O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi “Gulistondan bir yaproq” nomli ko‘rgazma bilan ishtirok etmoqda. Jamg‘arma paviloni Buxoro abru qog‘ozi, ipak kashtachiligi va zamonaviy shisha installyatsiyasini yagona badiiy makonda birlashtirib, Sa’diyning “Guliston” asariga ishora qiladi. Ko‘rgazma xalqaro tomoshabinga O‘zbekiston madaniy merosini zamonaviy talqinda tanishtirish maqsadida tashkil etilgan; Gazeta muxbiri ekspozitsiyani bevosita kuzatgan.
Asosiy faktlar: Design Doha biyennalesi 5-noyabrdan 31-yanvargacha davom etadi. O‘zbekiston pavilonida Davlat Toshev, Madina Qosimboyeva va Ruben Saakyan asarlari namoyish etiladi. Ekspozitsiya abru qog‘oz, adrasga ipak kashta va Muranoda qo‘lda yasalgan shisha gullar orqali “Guliston” mavzusini talqin qiladi.
Ko‘rgazma nomi Sa’diyning 1258-yilda yozilgan “Guliston” asari muqaddimasidan olingan bo‘lib, unda uzilgan gulning qisqa umri so‘z orqali saqlanib qolgan bog‘ning abadiyligiga qarama-qarshi qo‘yiladi. Pavilon devorlari sahro tusidagi abru qog‘ozi bilan qoplangan: naqshlar bulutlarni eslatadi va bir-birini takrorlamaydi. Bu uslub “abru bahor”, ya’ni bahor bulutlari deb ataladi; dastlab kitoblarni bezashda ishlatilgan va XIII asrda Buxoroda dunyoga kelgan. Toshevning ta’kidlashicha, devor rangi tasodifiy emas — u sahroda yaratilgan bog‘ g‘oyasini ifodalaydi va har bir mamlakatning o‘z koloriti bor.
“Bu uslub abru bahor deb ataladi. Dastlab u asosan kitoblarni bezash uchun ishlatilgan. Mazkur san’at XIII asrda Buxoroda dunyoga kelgan. Sa’diyning ‘Guliston’i talqinida biz abru bahorning zamonaviy va takomillashtirilgan variantini yaratdik. Bu yerda har bir rang o‘z ma’nosiga ega”, — deydi Davlat Toshev. Uning so‘zlariga ko‘ra, pavilonga kirgan odam o‘zini bog‘da sayr qilayotgandek his qiladi, kompozitsiyalar esa ilgarilagan sari o‘zgaradi. Har bir varaq avval suv yuzasida chiziladi, so‘ng qog‘ozga ko‘chiriladi va devorga yopishtiriladi; Toshev bu ishni uch shogirdi bilan bir haftada yakunlagan. Kirish qismida hayot daraxti — anor tasvirlangan; u jannat mevasi sifatida bog‘ning boshlanishida turadi.
Ichki xonada Madina Qosimboyevaning “Meros gullaganda” asari — adras matosiga ipak ip bilan kashtalangan beshta so‘zana panno namoyish etiladi; har bir pannoda boshqa gul, kompozitsiya va naqshlar takrorlanmaydi. 2006-yilda ochilgan ustaxonasida mingdan ortiq ayol ta’lim olgan, Madina bu hunarni mustaqil o‘rgangan va shogirdlariga asosan bepul o‘rgatadi. Pavilonning asosiy installyatsiyasi — Ruben Saakyanning “Nafis bog‘” asari: qora mato bilan qoplangan uzun stol markazida qum ustida “gullagan” shisha gullar joylashgan. Asar ilk bor 2024-yilda Venetsiya shisha haftaligida namoyish etilgan, Doha uchun qayta shakllantirilgan; gullar naqshi Buxoro kashtachiligidan olingan, ular Venetsiya yaqinidagi Murano orolida, Laguna~B ustaxonasida qo‘lda yasalgan.
Ko‘rgazma bir gul naqshini ipak ip, bo‘yoq va shisha kabi turli materiallarda talqin qilib, tabiiy gulning o‘tkinchi go‘zalligini shishaning uzoq saqlanadigan, ammo nafis tabiatiga qiyoslaydi. Saakyan 30 yildan ortiq vaqtdan beri gullar bilan ishlaydi; u asos solgan GOODVEEN floristika maktabida gul bezagi me’morchilik va landshaftning bir qismi sifatida o‘rgatiladi. Design Doha biyennalesi 31-yanvargacha davom etadi, shu sababli ekspozitsiya xalqaro mutaxassislar, kolleksionerlar va keng jamoatchilik tomonidan yanada kengroq ko‘rilishi kutilmoqda.
Source: www.gazeta.uz