Turkiyada bo‘lib o‘tayotgan COP31 iqlim sammiti doirasida O‘zbekiston va Qozog‘iston vakillari Markaziy Osiyodagi eng noyob va zaif turlardan biri — sayg‘oqlarni muhofaza qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yishga kelishib oldi. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi bo‘yicha milliy qo‘mitasi hamda Qozog‘iston Respublikasi Ekologiya va tabiiy resurslar vazirligi tegishli memorandumni imzoladi. Hujjat hayvonlarni qo‘riqlash, o‘rganish va populyatsiyasini tiklash sohasidagi hamkorlikni nazarda tutadi. Kelishuv mintaqaviy bioxilma-xillikni saqlash va transchegaraviy tabiatni birgalikda boshqarish uchun muhim qadam sifatida baholanmoqda.
Asosiy faktlar: COP31 sammitida O‘zbekiston va Qozog‘iston sayg‘oqlarni muhofaza qilish bo‘yicha memorandum imzoladi. Hujjat populyatsiyani monitoring qilish, ilmiy ma’lumot almashish va brakonerlikka qarshi kurashni qamrab oladi. Tomonlar yashash joylarini tiklash va sayg‘oqlarni avvalgi areallariga qaytarish imkoniyatlarini ham ko‘rib chiqadi.
Sayg‘oq Markaziy Osiyo cho‘l va yaylovlarining noyob ramzi bo‘lib, so‘nggi o‘n yilliklarda kasalliklar, yashash muhitining qisqarishi, noqonuniy ov qilish va migratsiya yo‘llaridagi to‘siqlar tufayli jiddiy xavf ostida qoldi. Xalqaro tabiatni muhofaza qilish tashkilotlari bu turning saqlanib qolishi nafaqat bitta davlat, balki butun mintaqa ekotizimlari barqarorligiga bog‘liq ekanini ta’kidlaydi. O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasidagi chegaradosh hududlar sayg‘oqlarning asosiy migratsiya yo‘llari va yaylovlarini o‘z ichiga olgani uchun ikki tomonlama hamkorlik alohida ahamiyatga ega. Shu sababli hujjatda nafaqat qo‘riqlash, balki ilmiy tadqiqotlar va tabiatni muhofaza qilish hududlarini rivojlantirishga ham e’tibor qaratilgan.
Memorandumni amalga oshirish doirasida tomonlar sayg‘oqlar soni va migratsiya marshrutlarini birgalikda monitoring qilishni rejalashtirmoqda. Shuningdek, ilmiy ma’lumotlar almashish, qo‘shma tadqiqotlar o‘tkazish, brakonerlik va hayvonlarning noqonuniy savdosiga qarshi kurashni kuchaytirish nazarda tutilgan. Alohida e’tibor yashash muhitini saqlashga qaratiladi: tabiiy yaylovlar va suv havzalarini tiklash, ikki davlat chegarasida muhofaza etiladigan hududlarni rivojlantirish hamda hayvonlarning erkin harakatlanishi uchun shart-sharoit yaratish ko‘zda tutilgan. Bundan tashqari, sayg‘oqlarni avval yashagan hududlarga qaytarish imkoniyati ham ko‘rib chiqiladi; buning uchun dala tadqiqotlari, populyatsiya holatini kuzatish va turni tiklash bo‘yicha maxsus dasturlar rejalashtirilgan.
Mutaxassislarning qayd etishicha, bunday kelishuv ikki davlat tabiatni muhofaza qilish idoralari o‘rtasidagi amaliy koordinatsiyani kuchaytiradi va Markaziy Osiyoda transchegaraviy ekologik hamkorlikning yangi yo‘nalishlarini ochadi. Avvalroq O‘zbekiston brakonerlarga qarshi kurashda sun’iy intellektdan foydalanish va Markaziy Osiyoda qo‘riqxonalar tarmog‘ini yaratish tashabbuslarini ilgari surgan edi. Endi imzolangan memorandumning amalga oshirilishi, qo‘shma monitoring natijalari va turning kelajakdagi populyatsiyasi bo‘yicha keyingi ma’lumotlar mintaqaviy ekologik kun tartibining muhim qismi bo‘lib qoladi.
Source: podrobno.uz