Kreml va Yerevan o'rtasidagi tarang munosabatlar chorshanba kuni Moskvada bo'lib o'tadigan Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti (KXShT) Kollektiv xavfsizlik kengashining majlisida asosiy e'tibor markazida bo'lishi kutilmoqda. Rossiya rahbari Vladimir Putin raisligida o'tadigan ushbu yig'ilishda postsovet makonidagi harbiy blokning kelgusi taqdiri muhokama qilinadi, biroq Armaniston bu tadbirda ishtirok etishi dargumon.
Asosiy faktlar: Armaniston 2024-yilning fevral oyidan beri KXShTdagi faoliyatini muzlatib qo'ygan va tashkilot ishini amalda boykot qilmoqda. Bosh vazir Nikol Pashinyan Yerevan uchun bu tuzilma o'z ahamiyatini yo'qotganini ochiq e'lon qilgan bo'lsa, Kreml vakillari Armanistonning ishtiroki shubhali ekanini tan olmoqda.
Ushbu vaziyatning kelib chiqishi 2020-yilda Ozarbayjon bilan bo'lgan qurolli mojaroga borib taqaladi. O'shanda Yerevan Moskva boshchiligidagi harbiy blokdan yetarli yordam olmaganidan norozi bo'lib, KXShT o'zining asosiy xavfsizlik kafolatlarini bajarmaganini qattiq tanqid qilgan edi. Shundan so'ng Armaniston rahbariyati Yevropa Ittifoqiga intilishlarni kuchaytirib, Rossiya ta'siridan uzoqlashish siyosatini yurita boshladi. Bu esa Rossiya hukumati uchun jiddiy siyosiy bosh og'rig'iga aylandi.
Ba'zi ekspertlarning fikricha, KXShT doirasida Armanistonga nisbatan ko'rilayotgan choralar go'yo "namoyishkorona jazolash" xarakteriga ega. Tashkilotdagi boshqa davlatlar iqtisodiy jihatdan Rossiyaga bog'liq bo'lgani bois sukut saqlashni afzal ko'rmoqda. Londonlik tahlilchi Alisher Ilxamovning ta'kidlashicha, Yerevan hozirgi qulay vaziyatdan foydalanib qolishga harakat qilmoqda, chunki Rossiya rejimi Ukrainadagi urush va G'arb sanksiyalari tufayli sezilarli darajada zaiflashgan.
Shu bilan birga, postsovet makonidagi boshqa davlatlar, jumladan Markaziy Osiyo respublikalari ham muqobil xavfsizlik formatlarini izlamoqda. Xususan, Ozarbayjon va turkiy davlatlar ishtirokidagi Turkiy davlatlar tashkiloti faollashib borayotgani mintaqadagi geosiyosiy muvozanat o'zgarib borayotganidan dalolat beradi. Kelgusida KXShTning mavqei yanada pasayishi va postsovet hududidagi integratsiyaning zaiflashishi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com