Shimoliy Orolni tiklash bo‘yicha yangi ma’lumotlar e’lon qilindi: Qozog‘iston suv resurslari va irrigatsiya vaziri o‘rinbosari Arsen Jakanbayev BMTning iqlim konferensiyasida Ko‘karal to‘g‘oni qurilgandan so‘ng Shimoliy Orol suv maydoni 870 kvadrat kilometrga kengaygani va suvning sho‘rligi deyarli ikki baravar kamayganini ma’lum qildi. Qozog‘iston endi suv havzasini tiklash va irrigatsiya tizimlarini modernizatsiya qilish ishlarini davom ettirish niyatida, biroq yangi bosqichning aniq obyektlari, hajmi, qiymati va muddatlari hali ochiqlanmagan.
Asosiy faktlar: Ko‘karal to‘g‘onidan keyin Shimoliy Orolning suv oynasi 870 kv. km ga oshgan, sho‘rlik esa qariyb 50 foizga pasaygan. Loyihaning birinchi bosqichida irrigatsiya infratuzilmasini yangilashga e’tibor qaratilishi aytilgan, ammo aniq tafsilotlar berilmagan. Qozog‘iston vakili bu natijalarni BMTning iqlim konferensiyasida taqdim etgan.
Muammoning zamirida Orol dengizining o‘tgan asrdan buyon qisqarishi yotadi: Amudaryo va Sirdaryo suvlarining katta qismi irrigatsiyaga yo‘naltirilishi oqibatida dengiz maydoni keskin kamaygan, janubiy qismi esa deyarli qurib qolgan. Ko‘karal to‘g‘oni Shimoliy Orolning kichik qismini ajratib, uning sathini barqarorlashtirishga yordam berdi, bu esa suv maydoni kengayishi va sho‘rlik pasayishiga olib keldi. Bu loyiha bir vaqtning o‘zida Qozog‘iston va O‘zbekiston uchun transchegaraviy ahamiyatga ega.
Konferensiyada “Shimoliy Orol dengizi va irrigatsiya tizimlarini modernizatsiya qilish” nomli loyiha taqdim etilgan. Birinchi bosqichda mavjud irrigatsiya infratuzilmasini yangilash rejalashtirilgani aytilgan, ammo qaysi obyektlar, qanday hajmda va qanday muddatda yangilanishi haqida ma’lumot yo‘q. Shu bilan birga, Orolning qurigan tubi O‘zbekistonda chang ifloslanishi manbalaridan biri bo‘lib qolmoqda; Ekologiya qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, u Markaziy Osiyodagi keng qurg‘oqchil hududlar qatoriga kiradi va shamol orqali mineral chang ko‘chiriladi.
Keyingi qadamlar suvni tejash va irrigatsiya yo‘qotishlarini kamaytirishga bog‘liq. Mutaxassislar loyihaning samarasi faqat texnik ishlar bilan emas, balki transchegaraviy suv resurslarini birgalikda boshqarish, ma’lumotlar ochiqligi va ekologik monitoring bilan ham belgilanishini ta’kidlaydi. Hozircha Qozog‘iston tomoni davom etish niyatini bildirgan, xalqaro moliya va texnik yordam masalalari bo‘yicha aniq qarorlar e’lon qilinmagan.
Source: podrobno.uz