Myunxen xavfsizlik konferensiyasi yangi keskinlik va hamkorlik yo'nalishlarini belgilab berdi: ittifoqchilar Yevropa mudofaasini kuchaytirish, AQShning xavfsizlik tizimidagi roli va Ukrainadagi mojaroni hal qilish istiqbollarini muhokama qilishdi.
Myunxen yana global xavfsizlikni muhokama qilish platformasiga aylandi: 13-15 fevral kunlari bu yerda davlat rahbarlari, diplomatlar va harbiylarni birlashtirgan 62-xavfsizlik konferensiyasi bo'lib o'tdi. Asosiy mavzular Yevropa xavfsizligi, transatlantik sheriklik va Sharqiy Yevropadagi vaziyat edi.
Yevropa va NATO: Xavfsizlik uchun ko'proq mas'uliyat
NATO bosh kotibi Mark Rutte aytdi: "Alyans yaqin yillarda AQShning strategik roli saqlanib qolgan holda, boshqaruv jihatidan ko'proq 'yevropalashishi' mumkin".
U Yevropa ittifoqchilarining mudofaa xarajatlarining o'sishi va ularning harbiy imkoniyatlarining kuchayishini ta'kidlab, kollektiv xavfsizlik umumiy mas'uliyat ekanligini ta'kidladi.
Qo'shma Shtatlar Yevropa mamlakatlarini mudofaaga hissasini kengaytirish va ittifoqchilik majburiyatlari doirasida harbiy salohiyatni mustahkamlashga chaqirmoqda.
YI mudofaa siyosatini kuchaytiradi
Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Leyen aytdi: "Menimcha, Yevropaning o'zaro mudofaasi haqidagi bandni faollashtirish vaqti keldi. O'zaro mudofaa YI uchun ixtiyoriy emas — bu bizning shartnomamizda, 42(7)-moddada mustahkamlangan majburiyatdir".
Yevropa Ittifoqi mudofaa hamkorligini mustahkamlash, xavfsizlik sohasida qaror qabul qilishni tezlashtirish va mudofaa sanoatini rivojlantirishni muhokama qilmoqda.
Fransiya prezidenti Emmanuel Macron Yevropa sheriklari bilan strategik muloqot haqida xabar berdi:
"Biz kansler Merts va boshqa Yevropa rahbarlari bilan milliy doktrinamizni shakllantirish maqsadida strategik muloqotni boshladik".
Bu muloqot fransuz yadroviy qo'rqitishining roli va Yevropadagi mudofaa siyosatini muvofiqlashtirish muhokamalarining bir qismi sifatida ko'rilmoqda.
Ukraina: Xavfsizlik va Yevropaning muzokaralardagi roli
Prezident Vladimir Zelenskiy uzoq muddatli xavfsizlik kafolatlari va mamlakatga xalqaro yordamni davom ettirish zarurligini ta'kidladi.
Konferensiya chetida u Ukrainaning kamida 20 yil muddatga AQShdan xavfsizlik kafolatlari barqaror tinchlik kelishuvining elementi sifatida ko'rib chiqilayotganini ta'kidladi.
Zelenskiy ta'kidladi: "Yevropa amalda muzokaralar stolida yo'q — mening fikrimcha, bu katta xato. Ukraina Yevropani jarayonga to'liq jalb qilishga harakat qilmoqda, uning manfaatlari va ovozlari hisobga olinishi uchun".
U shuningdek, Ukrainaning Yevropa integratsiyasining aniq istiqbollarini belgilashga chaqirdi.
AQSh va Yevropa: Ittifoq va kelishmovchiliklar
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio aytdi: "Qo'shma Shtatlar G'arbning boshqariladigan tanazzuli deb atagan narsaning 'xushmuomala kuzatuvchilari' bo'lib qolishni rejalashtirmaydi", ittifoqchilarni faolroq rol o'ynashga chaqirdi.
Shu bilan birga, u transatlantik birlikni ta'kidladi: "Yevropa va AQSh bir-biriga tegishli".
Yangi dunyo tartibi va geosiyosiy o'zgarishlar
Germaniya kansleri Fridrix Merts aytdi: "Qoidalarga asoslangan avvalgi xalqaro tartib endi mavjud emas: "Bu tartib, o'z gullagan davrida qanchalik nomukammal bo'lmasin, endi yo'q".
U o'zgaruvchan geosiyosiy muhitda Yevropa xavfsizligini mustahkamlash va xalqaro hamkorlikni kuchaytirish zarurligini ta'kidladi.
Arktika va Grenlandiya atrofidagi vaziyat
Daniya bosh vaziri Mette Frederiksen, jurnalistlarning AQSh prezidenti Donald Trampning Grenlandiyani nazorat qilish imkoniyati haqidagi bayonotlari va orol atrofidagi keskinlik ittifoqchilar bilan diplomatik aloqalardan keyin pasayganmi degan savoliga javoban aytdi: "Yo'q, afsuski, yo'q. Menimcha, AQSh prezidentining istagi o'zgargan emas".
U Daniyaning hududiy yaxlitligi asosiy masala ekanligini ta'kidlab, Arktika mintaqasida xavfsizlik sohasida ittifoqchilar hamkorligining ahamiyatini ta'kidladi.
Global tahdidlar va xavfsizlikning barqarorligi
Konferensiya ishtirokchilari mintaviy mojarolar, energetik xavfsizlik, kibertahdidlar va muhim infratuzilmani himoya qilishni o'z ichiga olgan keng doiradagi tahdidlarni muhokama qilishdi.
Davlatlarning inqirozlarga chidamliligi va o'sib borayotgan xavflar sharoitida ittifoqchilar harakatlarini muvofiqlashtirishga alohida e'tibor qaratildi.
Source: kun.uz