AQSh Oliy sudi 1965-yildagi Ovoz berish huquqi to‘g‘risidagi qonunning muhim qoidasini bekor qilib, Luiziana shtatining saylov xaritasini ikki qora tanlilar ko‘pchilik okrugini yaratish maqsadida konstitutsiyaga zid ravishda tuzilgan deb topdi.

Qaror, ayniqsa, qonunning 2-bo‘limiga taalluqli bo‘lib, u ozchilik saylovchilarining siyosiy kuchini susaytirishdan himoya qilish uchun mo‘ljallangan edi. Endilikda ushbu qoidaning qanchalik kuchda qolishi noaniq.

Chorshanba kungi qaror Luiziana respublikachilari va prezident Donald Tramp ma'muriyati uchun katta g‘alaba sifatida baholanmoqda. Bu ozchiliklarning 1965 yilgi qonun bo‘yicha saylov xaritalarini irqiy kamsitish sifatida shikoyat qilishini qiyinlashtiradi.

Luiziana gubernatori Jeff Landry respublikachi nomzodlarga keyingi oygi praymerizlarni to‘xtatib, shtat qonunchilariga yangi kongress xaritasini tayyorlashga vaqt berishni rejalashtirganini aytdi.

Oliy sudning konservativ ko‘pchiligi demokrat Kleo Fields vakillik qiladigan 6-kongress okrugi irqiy omilga haddan tashqari tayanganini aniqladi. Bosh sudya Jon Roberts bu okrugni “ilon” deb ta’riflab, u 320 km dan ortiq masofani bosib o‘tib, Shrivport, Aleksandriya, Lafayette va Baton-Rujni bog‘lashini aytdi.

Sudya Samuel Alito tomonidan yozilgan qarorda “Bu xarita konstitutsiyaga zid jerrimenderdir” deyilgan. Qarorga liberal sudyalar qarshi chiqdi.

Ekspertlarning fikricha, qaror 2-bo‘limga “niyat testi”ni qo‘llaydi, ya’ni endi irqiy kamsitishni isbotlash uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri niyatni ko‘rsatish talab qilinadi. Ilgari esa kamsitish ta’sirini ko‘rsatish kifoya edi.

Tramp qarorni “Konstitutsiyaviy himoya uchun katta g‘alaba” deb atadi. Sobiq prezident Barak Obama esa bu qaror shtat qonunchiliklariga “irqiy ozchiliklarning ovoz berish kuchini muntazam ravishda susaytirish” imkonini berishi haqida ogohlantirdi.

Demokrat senator Rafael Uornok qarorni “Amerika demokratiyasi uchun halokatli va chuqur orqaga qadam” deb atadi. Sudya Elena Kagan esa qaror Ovoz berish huquqi to‘g‘risidagi qonunni “deyarli o‘lik harfga” aylantirishini yozdi.

Qarorning to‘liq ta’siri noyabrdagi oraliq saylovlargacha aniq emas, ammo respublikachi shtatlar yangi xaritalarni qabul qilishga harakat qilishi mumkin. Luizianada qora tanlilar aholining uchdan bir qismini tashkil qiladi va endi shtatda faqat bitta qora tanlilar ko‘pchilik okrugi qoladi.

Source: www.aljazeera.com