Nobel Tinchlik Mukofoti Qo‘mitasi Moskva tomonidan inson huquqlari guruhi va Nobel mukofoti laureati Memorialni “ekstremist tashkilot” deb belgilash urinishlarini qoraladi. Norvegiya Nobel Qo‘mitasi raisi Jorgen Vatne Fridnes chorshanba kuni bergan bayonotida, “Rossiya hokimiyatining Memorialni – 2022-yilgi Nobel Tinchlik Mukofoti hammuallifini – “ekstremist tashkilot” deb belgilash orqali yo‘q qilishga qaratilgan so‘nggi urinishlari chuqur tashvish tug‘diradi” deb ta’kidladi.
Bu bayonot Rossiya Oliy Sudining Adliya vazirligining Memorialni “nojo‘ya” tashkilotlar ro‘yxatiga kiritish to‘g‘risidagi arizasini payshanba kuni ko‘rib chiqishi kutilayotgan paytda chiqarildi. Bunday belgilash tashkilotning Rossiyada faoliyat yuritishini taqiqlab, unga aloqador shaxslar to‘rt yilgacha qamoq jazosi va jarimalarga duchor bo‘lishi mumkin.
Memorial ilgari “chet el agenti” deb e’lon qilingan va Oliy Sud tomonidan 2021-yil oxirida Rossiyada tarqatib yuborilgan. Fridnes ta’kidlashicha, agar Adliya vazirligining so‘nggi arizasi qanoatlantirilsa, “Memorialning barcha faoliyati jinoyat deb hisoblanadi. Memorial ishida qatnashgan, uni moliyalashtirgan yoki hatto uning nashr etilgan materiallarini tarqatgan har qanday shaxs qamoq jazosiga tortilish xavfi ostida bo‘ladi”. U shuningdek, “Bunday tashkilotni ekstremist deb belgilash inson qadr-qimmati va so‘z erkinligining asosiy qadriyatlariga haqoratdir” deb qo‘shimcha qildi.
Qo‘mita “Rossiya hokimiyatlaridan ushbu da’voni darhol olib tashlashni va Memorial hamda uning a’zolariga nisbatan barcha ta’qiblarni to‘xtatishni” talab qildi. Memorial 1987-yilda tashkil etilgan bo‘lib, Rossiyadagi inson huquqlari buzilishlarini hujjatlashtirishga qaratilgan va 2022-yilda Ukraina inson huquqlari tashkiloti “Fuqarolik erkinliklari markazi” va Belarusda demokratiya va inson huquqlarini targ‘ib qilgan Ales Byalyatskiy bilan birgalikda Nobel Tinchlik Mukofotini qo‘lga kiritgan.
Rossiyada taqiqlanishidan oldin Memorial Rossiya bo‘ylab va uning chegaralaridan tashqarida taxminan 50 tashkilotdan iborat tarmoq tuzgan. Germaniya, Frantsiya va Italiyada joylashgan ba’zi tarkibiy qismlari hozirda ham faoliyat yuritmoqda. Bir qancha Rossiya Memorial rahbarlari, jumladan, Ukraina urushiga qarshi chiqqani uchun qamoqqa olingan va 2024-yilda mahbuslar almashinuvi orqali ozod qilingan Oleg Orlov, hozirda inson huquqlari buzilishlarini hujjatlashtirishni davom ettirish uchun Rossiyadan tashqarida ishlayapti.
Source: www.aljazeera.com