FIFA Jahon futbol boshqaruvi kengashi (FIFA Council) 2025-yil 5-mart kuni Kanadaning Toronto shahrida bo‘lib o‘tgan yig‘ilishida tarixiy qaror qabul qildi. Qarorga ko‘ra, Afg‘oniston ayollar milliy futbol terma jamoasi endilikda FIFA tomonidan rasmiy tan olingan va mamlakatning asosiy ayollar terma jamoasi sifatida xalqaro musobaqalarda, jumladan, 2028-yilgi Los-Anjeles Olimpiadasi, Jahon kubogi va Osiyo kubogi saralashlarida qatnashish huquqiga ega bo‘ldi.
Ushbu qaror Tolibon hukmronligi ostidagi Afg‘oniston futbol federatsiyasi ayollar futbolini tan olmagan va ularga homiylik qilishdan bosh tortgan bir sharoitda qabul qilindi. Jamoa darvozaboni Elaha Safdoriy DW nashriga bergan intervyusida: “Bu biz uchun juda katta voqea. Bu dunyoga afg‘on ayollari va qizlari ajoyib ishlarni qilishga qodir ekanligini ko‘rsatadi. Bu Tolibon va bizga qarshi bo‘lganlarning yuziga tushgan qattiq shapaloqdir”, dedi.
FIFA prezidenti Janni Infantino ushbu o‘zgartirishni “ulkan” deb atadi va uning so‘zlariga ko‘ra, endi FIFA “a’zo assotsiatsiya buni amalga oshira olmagan favqulodda holatlarda milliy yoki vakillik jamoasini ro‘yxatdan o‘tkazishni tasdiqlashi mumkin”. Infantino bu qaror “dunyo sportida kuchli va misli ko‘rilmagan qadam” ekanligini ta’kidlab, FIFAning o‘tgan yili tasdiqlangan “Afg‘oniston ayollar futboli bo‘yicha harakat strategiyasi”ni muhim omil sifatida keltirdi.
Sport va huquq ittifoqi (Sport and Rights Alliance) tashkilotining ijrochi direktori Andrea Florensiyaning ta’kidlashicha, ushbu o‘zgartirish “boshqaruv organlari o‘z qoidalarini inson huquqlarini himoya qilish uchun moslashtirishi mumkinligini ko‘rsatadi”. Bu boshqa milliy terma jamoalar, ayniqsa ayollar jamoalari uchun eshik ochadi.
Afg‘oniston ayollar terma jamoasining sobiq sardori Xalida Popal, hozirgi avlodning ramziy shaxsiga aylangan, yangilik e’lon qilinganda Infantino yonida o‘tirgan. U “Bu bizning daqiqamiz, bu bizning vaqtimiz va futbol bizning ovozimiz va platformamizdir”, dedi.
Jamoa asosan Avstraliya va Yevropada yashovchi qochqinlardan iborat bo‘lib, ular ko‘plab logistik va siyosiy qiyinchiliklarga duch kelgan. Ular 2024-yil oktabr oyida Marokashda bo‘lib o‘tgan “FIFA Unites Women’s Series” turnirida ishtirok etgan edi. Endi jamoa Yangi Zelandiyada Kuk orollari bilan o‘rtoqlik uchrashuvi o‘tkazadi, so‘ngra Olimpiada saralashiga tayyorlanadi.
Safdoriy va uning jamoadoshlari uyda Tolibon zulmi davom etayotganini biladilar, ammo ularning kurashi hali tugamagan. “Avvalo, men uyda qolgan ota-onam haqida o‘yladim. Ular bu yangilikni eshitib, mening qanchalik uzoqqa kelganimdan faxrlanadilar. Bu men uchun o‘z mamlakatim sharafini himoya qilish va xalqimni, oilamni faxrlantirish demakdir”, dedi u.
Source: www.dw.com