Ukraina maktablarida o‘smirlar o‘rtasida zo‘ravonlik holatlari soni ortib bormoqda. Mutaxassislar buni urush travmasi va surunkali stress bilan bog‘lashmoqda.
Bir videoda yig‘layotgan bola qarshilik ko‘rsatmay turgan holda sinfdoshlari tomonidan mushtlanadi, qolganlar esa kulib tomosha qiladi. Bunday videolar Telegram va TikTok’da ko‘payib bormoqda.
Ta’lim xodimi Nadiya Leshikning so‘zlariga ko‘ra, urush boshlanganda boshqa muammolar birinchi o‘rinda edi, ammo hozir zo‘ravonlik holatlari barqaror o‘sib bormoqda. Uning fikricha, voyaga yetmaganlar urush oqibatlaridan ayniqsa qattiq ta’sirlanmoqda.
“Yoshlar portlashlarni eshitganda, bu ularga psixologik ta’sir qiladi”, deydi Leshik. Ayniqsa, tashvish buzilishlari va depressiya o‘smirlar orasida keskin oshgan. Mindset tadqiqot instituti ma’lumotlariga ko‘ra, ukrainalik talabalarning 75 foizi stress alomatlaridan aziyat chekmoqda.
Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, har bir o‘smir stressga turlicha munosabat bildiradi: ba’zilar o‘ziga chekinadi, boshqalar esa tajovuzkor bo‘lib, o‘zini kamsitish orqali o‘z qadr-qimmatini oshirishga harakat qiladi. 14 yoshli Devid: “Ba’zilar o‘zlari travma olgan va endi boshqalar hisobiga alfa-erkakdek harakat qilishni xohlaydi”, deydi.
15 yoshli Jana qishlog‘ini tark etib, yangi maktabga borganida zo‘ravonlikka uchragan va darslarga bormay qo‘ygan. Hokimiyat muammoni hal qilishga harakat qilmoqda: politsiya guruhlari muntazam ravishda maktablarga tashrif buyurib, havo hujumi signallari va minalar bilan ishlashdan tashqari, zo‘ravonlik haqida ham suhbatlar o‘tkazmoqda.
Politsiya xodimi Yana Vitalyevnaning aytishicha, bugungi kunda asosan kiberzo‘ravonlik keng tarqalgan. Urush va masofaviy ta’lim yillaridan so‘ng ko‘plab kichik bolalar smartfon va ilovalarga ega bo‘lib, rus hujumlari haqida ogohlantirish oladi. Leshikning fikricha, Rossiya hokimiyati ularning zaifligidan foydalanmoqda: “Ijtimoiy tarmoqlarda katta propaganda kampaniyalari olib borilib, bolalarni ataylab tajovuzkor qilish usullari qo‘llanilmoqda”.
Ukraina hukumati rus razvedkachilari yoshlar Telegram guruhlarida faol ekanligi haqida ogohlantirmoqda. Leshik maktablarning o‘zi bu muammoni hal qila olmasligini, ota-onalar farzandlarining g‘ayrioddiy tajovuzkor xatti-harakatlariga e’tibor qaratishi kerakligini ta’kidlaydi. “Agar o‘smir boshqasini urib, boshqalar tomosha qilsa yoki videoga olib qo‘ysa, kim aybdor va kim jabrlanuvchi ekanligi aniq”, deydi u.
Source: www.dw.com