Yaponiyaning zamonaviy san'at arbobi Yayoi Kusamaning retrospektiv ko'rgazmasi Keln shahridagi Lyudvig muzeyida ochildi. 95 yoshli rassomning "Cheksizlik xonalari" va nuqtali haykallari butun dunyoga mashhur bo'lib, ular orqali u o'zining ruhiy salomatligi muammolari va ijtimoiy qiyinchiliklarini ifodalaydi. Ko'rgazma 2026-yil 2-avgustgacha davom etadi.

Kusama bolaligidan hallutsinatsiyalar boshdan kechirgan, bu esa uning onasining sovuq munosabati va an'anaviy kutilishlar tufayli yuzaga kelgan. U bu ko'rinishlarni san'atga aylantirib, "Mening asarlarim mening hayotim, ayniqsa ruhiy kasalligimning ifodasidir" deb ta'kidlagan. Keln muzeyining kuratori Stefan Diderix uning ruhiy salomatlik haqida ochiq gapirishi o'sha davrda nodir hodisa ekanligini aytdi.

1958-yilda Yaponiyadan chiqib, Nyu-Yorkka ko'chib o'tgan Kusama, o'zining "Cheksizlik tarmoqlari" rasmlari va follik shaklidagi haykallari bilan avangard san'at olamida o'z o'rnini topdi. Biroq, erkak hamkasblariga qaraganda kamroq moliyaviy muvaffaqiyatga erishishi uning o'z joniga qasd qilishga urinishiga sabab bo'ldi. U jinslararo tengsizlikni "Sayohat hayoti" haykali orqali tanqid qildi.

1960-yillarda Kusama Vyetnam urushiga qarshi norozilik sifatida "hodisalar" o'tkazdi, ular ko'pincha provokatsion va ochiq-oydin edi. 1966-yilda Venetsiya biennalesida u 1500 ta oynali sharni sotishga urinib, san'at dunyosining tijoratlashtirilishini tanqid qildi. 1993-yilda u rasman Yaponiyani vakillik qilib, biennalega qaytdi.

Hozirda Kusama Tokiodagi psixiatriya klinikasida yashab, davolanishni davom ettirmoqda, lekin u dunyo bo'ylab ko'rgazmalar uchun rasmlar, haykallar va inshootlar yaratishda juda faol. Uning asarlari hozirda millionlab summalarga sotiladi, va uning ko'rgazmalari chiptalari tezda sotilib tugaydi. Kusama: "Men san'atni butun insoniyatni davolash uchun yarataman" deb aytadi.

Source: www.dw.com