Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi qul savdosini “insoniyatga qarshi eng og‘ir jinoyat” deb tan olish to‘g‘risidagi rezolyutsiyani qabul qildi. Bu qaror Gana tomonidan taklif qilingan bo‘lib, BMT a’zo davlatlarini qul savdosi uchun uzr so‘rash va reparatsiya jamg‘armasiga hissa qo‘shishni ko‘rib chiqishga chaqiradi. Rezolyutsiya aniq miqdordagi pulni ko‘rsatmaydi.
Taklif 123 ovoz bilan ma’qullandi, faqat AQSh, Isroil va Argentina unga qarshi ovoz berdi. Birlashgan Qirollik va Yevropa Ittifoqi a’zolari kabi 52 davlat betaraf qoldi. Gana tashqi ishlar vaziri Samuel Okudzeto Ablakwa BBCga bergan intervyusida: “Biz kompensatsiya talab qilmoqdamiz – va aniq bo‘lsin, Afrika rahbarlari o‘zlari uchun pul so‘ramaydilar. Biz jabrlanuvchilar uchun adolat va ta’lim, mahorat o‘qitish jamg‘armalarini qo‘llab-quvvatlashni xohlaymiz”, dedi.
1500-1800 yillar oralig‘ida Afrikadan taxminan 12-15 million kishi qul qilib olinib, Amerikaga olib ketilgan, ular majburiy mehnatga tortilgan. Taxminlarga ko‘ra, ikki milliondan ortiq odam safarda vafot etgan. Rezolyutsiya, Afrika Ittifoqi va Karib Havzasi Hamjamiyati tomonidan qo‘llab-quvvatlangan holda, qullik oqibatlari irqiy tengsizlik va rivojlanishning past darajasi shaklida davom etayotganini, bu “dunyo bo‘ylab afrikaliklar va afrika kelib chiqishiga ega odamlarni ta’sirlaydi”, deb ta’kidlaydi.
Rezolyutsiya, shuningdek, mustamlakachilik davrida o‘g‘irlangan madaniy artefaktlarni ularning kelib chiqish davlatlariga qaytarishga chaqiradi. Ablakwa: “Biz o‘g‘irlangan barcha artefaktlarni qaytarishni xohlaymiz, ular bizning merosimiz, madaniyatimiz va ma’naviy ahamiyatimizni ifodalaydi”, dedi. Gana Prezidenti John Dramani Mahama rezolyutsiyani “tarixiy” va “unutishga qarshi himoya” deb atadi va Donald Trump ma’muriyatini “qora tanli tarixni o‘chirishni normalizatsiya qilish” uchun tanqid qildi.
Reparatsiyalar uchun kampaniya so‘nggi yillarda sezilarli tezlanishga erishdi – “reparatsion adolat” Afrika Ittifoqining 2025 yilgi rasmiy mavzusi edi va Hamdo‘stlik rahbarlari bu masala bo‘yicha muloqotga chaqirdi. Gana, savdoning asosiy darvozalaridan biri sifatida, uzoq vaqtdan beri reparatsiyalar uchun yetakchi tarafdordir. Qirg‘oq bo‘ylab turgan qal’alar, o‘sha yerda o‘n minglab qul afrikaliklar insoniy sharoitsda ushlab turilgan, hozirgacha saqlanib qolgan.
Source: www.bbc.com