AQShning Donald Tramp ma'muriyati, dunyo neft yetkazib berishida strategik ahamiyatga ega bo'lgan Hormuz bo'g'ozi boshqaruvini xalqaro konsorsiumga o'tkazish taklifini ilgari surdi. Bu tashabbus AQSh Davlat kotibi Marko Rubio tomonidan "Katta etti" mamlakatlari tashqi ishlar vazirlari uchrashuvida taqdim etildi. Rubio bo'g'ozda kemalar harakati erkin va to'lovsiz bo'lishi kerakligini ta'kidladi, ammo bu taklif AQShning mintaqadagi geosiyosiy manfaatlarini kuchaytirishga qaratilgan bo'lishi mumkin.

The Daily Telegraph gazetasi diplomatik manbalarga tayangan holda, bu taklifga Turkiya, Misr va Saudiya Arabistoni tomonidan ilgari surilgan neft oqimlarini boshqarish uchun konsorsium yaratish taklifi qo'shilganligini xabar qildi. Bu rejalar Oq uyga ham yuborilgan, ammo ularning amalga oshirilishi mintaqaviy raqobat va siyosiy keskinliklarni keltirib chiqarishi mumkin.

Bu takliflar fonida Eron rasman Hormuz bo'g'ozi orqali savdo kemalari uchun pullik tranzit tizimini joriy qilishni e'lon qildi. Tegishli qonun loyihasi qabul qilinish bosqichida bo'lib, u tankerlar uchun xavfsizlik va xizmatlarni majburiy to'lovlar hisobidan ta'minlaydigan maxsus suv yo'li boshqaruv tizimini yaratishni nazarda tutadi. Bu harakat Eronning bo'g'oz ustidagi nazoratini mustahkamlashga qaratilgan bo'lib, xalqaro konsorsium takliflari bilan to'qnashuvga olib kelishi mumkin.

Bu vaziyat mintaqada yangi geosiyosiy keskinliklarni keltirib chiqarishi mumkin, chunki AQSh va uning ittifoqchilari bo'g'oz boshqaruvini o'z qo'llariga olishga intilayotgan bo'lsa, Eron esa o'z suveren huquqlarini himoya qilmoqda. Bu jarayon neft narxlari va global iqtisodiyotga ta'sir ko'rsatishi mumkin bo'lgan barqarorlik muammolarini keltirib chiqaradi.

Source: podrobno.uz