AQShning NASA agentligi tomonidan amalga oshirilayotgan 'Artemida-2' missiyasi doirasida, ichida to‘rt nafar astronavt bo‘lgan 'Orion' kosmik kemasi Florida shtatidan muvaffaqiyatli start oldi. Uchirish jarayoni NASA’ning YouTube kanalida jonli efirga uzatildi. Bu 1972-yildan beri Oyga amalga oshirilgan ilk boshqariladigan parvoz bo‘lib, SLS og‘ir raketa-tashuvchisi yordamida amalga oshirildi. Start AQSh Sharqiy sohili vaqti bilan 1-aprel soat 18:35 da (O‘zbekistonda 2-aprelga o‘tar kechasi) bo‘lib o‘tdi.
Kema bortida komandir Rid Uaysmen, uchuvchi Viktor Glover, missiya mutaxassislari Kristina Kox va kanadalik astronavt Jeremi Xansen bor. Missiya doirasida 'Orion' Oy atrofida bir marta aylanib chiqadi, Oy yuzasidan 7,5 ming kilometr masofada uchib o‘tishi kerak. Parvoz davomidaligi 10 kunni tashkil etadi va Oyga qo‘nishni nazarda tutmaydi. Astronavtlarning asosiy vazifasi 'Orion' tizimlarini sinab ko‘rish va ochiq koinot sharoitida ishlashiga ishonch hosil qilishdir.
Bu missiya birinchi marta boshqa samoviy jismga ayol astronavt (Kristina Kox) va AQSh fuqarasi bo‘lmagan astronavt (Jeremi Xansen) yo‘l olganligi bilan tarixiy ahamiyatga ega. Ular koinotga uchish tarixida Yerdan eng uzoq masofaga chiqqan insonlar bo‘lishi kutilmoqda, bu esa 'Apollon-13' missiyasining rekordini taxminan 10 ming kilometrga yangilaydi. Missiya Xitoyning Oy dasturidagi muvaffaqiyatlari va kuchayib borayotgan siyosiy bosim fonida tayyorlandi, bu AQShning XXI asrda Oyga odam qo‘ndirishda o‘zining asosiy raqibiga birinchilikni boy berish xavfini keltirib chiqardi.
'Artemida-2' missiyasi ko‘p jihatdan unikal: u erkin qaytish trayektoriyasi bo‘yicha amalga oshiriladi, bu esa asosiy dvigatelda nosozlik yuz bersa, ekipajning Yerga xavfsiz qaytishini ta'minlaydi. Raketa-tashuvchi SLS Block 1 konfiguratsiyasidan foydalanilmoqda, uning tarkibida ilgari 'Speys shattl'larida ishlatilgan qayta ishlangan detallar mavjud. Missiya, shuningdek, to‘rtta mikroyo‘ldosh (CubeSat) ni o‘z ichiga oladi, ular Van Allen radiatsiya kamarlarining ta'sirini o‘rganish uchun mo‘ljallangan.
Astronavtlar parvoz davomida 'Orion' tizimlarini sinovdan o‘tkazish, aloqa va navigatsiya tizimlarini tekshirish, shuningdek, ochiq koinotga parvozning organizmga ta'sirini o‘rganuvchi beshta ilmiy tadqiqotni amalga oshiradilar. 'Orion' kemasi 'Integriti' deb nomlangan, bu nom ekipaj a'zolari tomonidan tanlangan va missiyaning asosiy maqsadi Yer yuzidagi insonlarga umid va tinchlik olib kelish ekanligini ifodalaydi. Biroq, kemaning issiqlikdan himoya qilish ekrani oldingi parvozda kutilganidan ko‘ra jiddiyroq shikastlanganligi sababli, xavfsizlikni ta'minlash uchun Yer atmosferasiga kirish trayektoriyasi o‘zgartirildi.
Source: www.gazeta.uz