AQSh prezidenti Donald Trump NATO transatlantik ittifoqidan chiqishni ko‘rib chiqayotgani haqida ma’lumotlar tarqalmoqda. Bu ittifoq o‘nlab yillar davomida G‘arb xavfsizligining asosiy ustuni bo‘lib kelgan. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levitt chorshanba kuni bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida AQSh va Isroilning Eron bilan urushini ittifoq uchun “sinov” deb atadi va bu sinovdan o‘tmaganligini e‘lon qildi.
Levittning so‘zlariga ko‘ra, Trumpning bosimi ostida ham NATO ittifoqchilari mudofaa harakatlaridan tashqari harbiy kuchlar bilan urushga qo‘shilmagan. U shunday dedi: “Men AQSh prezidentining NATO haqidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri iqtibosini siz bilan baham ko‘raman. Ular sinovdan o‘tdi va muvaffaqiyatsizlikka uchradi.” U, shuningdek, NATOning so‘nggi olti hafta ichida amerikaliklarga orqa o‘girgani “juda achinarli” ekanligini ta’kidladi.
Trump NATO bilan aralash munosabatlarga ega bo‘lib, ba’zan AQSh qo‘llab-quvvatlashini to‘xtatish bilan tahdid qilgan, boshqa vaqtlarda esa ittifoqqa sodiqligini tasdiqlagan. 2025-yilda prezidentlikka qaytganidan beri u NATOning Yevropa hamkorlarini mudofaa xarajatlarini oshirishga bosim o‘tkazmoqda. 2025-yil iyun oyidagi NATO sammitida u asosan muvaffaqiyatga erishdi: a’zolar 2035-yilga kelib mudofaa byudjetlarini YaIMning 5 foizigacha oshirish bo‘yicha majburiy bo‘lmagan majburiyatni qabul qildilar.
Biroq, Ispaniya istisno so‘ragani uchun Trump bir yil davomida bu mamlakatni qoralab kelgan. AQSh va Yevropa ittifoqchilari o‘rtasidagi keskinlik o‘tgan yili Trump Daniya mustamlakasi Grönlandni harbiy kuch bilan egallash bilan tahdid qilganida yanada kuchaydi, bu esa mahalliy aholi va Yevropa rahbarlarining qattiq noroziligiga sabab bo‘ldi. 28-fevralda AQSh va Isroil Eron bilan urush boshlaganidan keyin Trump Yevropa mamlakatlarini kampaniyaga hissa qo‘shmasliklari uchun tanqid qildi.
The Wall Street Journal gazetasining xabar berishicha, Trump ma’muriyati Ispaniya va Germaniya kabi mamlakatlardagi AQSh bazalarini yopish yoki qo‘shinlarni chiqarib yuborishni jazo sifatida ko‘rib chiqmoqda. Levittga Trump NATOdan chiqishni o‘ylayotganmi degan savolga javoban, u bu masalani prezident “muhokama qilgan” va NATO bosh kotibi Mark Rutte bilan uchrashuvidan keyin ko‘rib chiqishi mumkinligini aytdi. Rutte ilgari NATOning AQSh qo‘llab-quvvatlamasidan ishlamasligi haqida ogohlantirgan.
Source: www.aljazeera.com