AQSH Prezidenti Donald Trump Fors ko‘rfazidagi tinchlik muzokaralarining barbod bo‘lishi ortidan, AQSH harbiy-dengiz kuchlari Hormuz bo‘g‘ozini darhol blokada qilishni boshlashini e‘lon qildi. Trump ijtimoiy tarmoqdagi xabarida Eronga “shantaj” ayblovini qo‘yib, Eronga to‘lov amalga oshirgan har qanday kemalarni xalqaro suvlarda to‘xtatish va qidirishni rejalashtirayotganini bildirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, muzokaralar yaxshi o‘tgan bo‘lsa-da, asosiy masala – yadroviy dastur bo‘yicha kelishuvga erishilmagan.
Erondan kelgan ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakat fevral oyida boshlangan urushdan keyin Hormuz bo‘g‘ozini nazorat qilishni o‘z qo‘liga olgan, bu esa global energiya bozorining muhim yo‘nalishlarini deyarli to‘xtatib qo‘ygan. Bo‘g‘oz orqali harakat sekinlashgani natijasida dunyo neft va suyuq tabiiy gaz jo‘natmalarining beshdan bir qismi to‘xtab qolgan, bu esa global iqtisodiyotga jiddiy zarba bergan.
Trumpning bayonotlari ikki haftalik mo‘tadil o‘t ochilmagan davrning kelajagi haqida tashvish uyg‘otdi. Al Jazeera muxbiri Zayn Basraviyning aytishicha, Trumpning postlari juda bombastik va g‘azab bilan to‘ldirilgan bo‘lib, Fors ko‘rfazi mamlakatlarida tinchlik kelishuvining uzayishi haqidagi umidlarni susaytirgan. Oman tashqi ishlar vaziri Badr Albusaidiy ijtimoiy tarmoqdagi xabarida tinchlikni saqlab qolish va muzokaralarni davom ettirishga chaqirgan.
Eron, AQSH da’volariga qarshi chiqib, o‘z harbiy kemalarining bo‘g‘oz orqali o‘tishini rad etgan va har qanday harbiy harakatlarga qattiq javob berishini bildirgan. Trump o‘z postida Eronning nazoratini “dunyo miqyosidagi shantaj” deb atab, AQSH kuchlariga yoki tinch kemalarga o‘q ochadigan har qanday Eron kuchlarini yo‘q qilishni va‘da qilgan. U, shuningdek, blokadaga boshqa mamlakatlar ham jalb qilinishini va Eronning bo‘g‘ozni yopishdan foyda ko‘rishiga yo‘l qo‘ymasligini ta’kidlagan.
AQSHdagi Demokratik qonun chiqaruvchilar Trumpning bayonotlarini tanqid qilishdi. Senator Mark Warner CNNga bergan intervyusida blokadaning Eronga bo‘g‘ozni ochishga majburlashi mantiqiy emasligini ta’kidladi. Eron urush boshlanganidan beri o‘z kemalarini bo‘g‘oz orqali jo‘natishni davom ettirgan va boshqa mamlakatlarning bir nechta kemalariga ruxsat bergan. Eron rasmiylari urush tugagach, bo‘g‘ozdan o‘tish uchun to‘lov tizimini joriy qilishni muhokama qilmoqda.
Source: www.aljazeera.com