Xalqaro xayriya tashkiloti Save the Children o‘z e’lonida Sudan urushi boshlanganidan beri 5,6 million chaqaloq tug‘ilganini, bu har daqiqada kamida uchta chaqaloqning “hech qanday bola duch kelmasligi kerak bo‘lgan” sharoitda dunyoga kelishini bildirdi. Urushning uchinchi yiliga kirgani munosabati bilan tashkilotning Sudan bo‘yicha mamlakat direktori Muhammad Abdiladif, bu bolalar ko‘pincha haddan tashqari gavjum boshpana joylarida, jihozlari yetarli bo‘lmagan yoki shikastlangan sog‘liqni saqlash muassasalarida yoki oilalari ko‘chib yurgan paytda tug‘ilayotganini ta’kidladi.
2023-yil 15-aprelda Sudan armiyasi boshlig‘i Abdul Fattah al-Burhan va tezkor qo‘llab-quvvatlash kuchlari (RSF) qo‘mondoni Muhammad Hamdan “Hemedti” Dagalo o‘rtasidagi raqobat urushga aylanib, tezda butun mamlakatga tarqaldi. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, urush o‘tgan davrda o‘n minglab odamlarni o‘ldirdi, taxminan 12 million kishini ko‘chirishga majbur qildi va dunyodagi eng og‘ir gumanitar inqirozni keltirib chiqardi. Ikkala tomon ham urush jinoyatlari va insoniyatga qarshi jinoyatlarda ayblanmoqda, RSF esa BMT ekspertlari genotsid belgilarini ko‘rgan deb aytgan Darfur mintaqasidagi vahshiyliklarda ishtirok etgan.
Keng tarqalgan zo‘ravonlik va fuqarolik infratuzilmasiga hujumlar mamlakatning allaqachon zaif sog‘liqni saqlash tizimini yanada qiyinlashtirib, millionlab onalar va yangi tug‘ilgan chaqaloqlarni o‘lim xavfiga solmoqda. Save the Children ma’lumotlariga ko‘ra, tug‘ruq paytida onalarning o‘lim darajasi 2022-yildagi 100 000 tirik tug‘ilishga 263 o‘limdan 2025-yilda 100 000 ga 295 o‘limgacha 12 foizdan ortiq oshgan. Urush ta’sir ko‘rsatgan hududlardagi sog‘liqni saqlash muassasalarining 80 foizgacha qismi ishlamay qolgan, qolganlari esa jihozlar, dori-darmonlar, xodimlar va yoqilg‘i yetishmovchiligi bilan kurashmoqda.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti urush boshlanganidan beri 2000 dan ortiq odamni o‘ldirgan 200 ga yaqin sog‘liqni saqlash muassasalariga hujumlarni tasdiqlagan. Mart oyida Sharqiy Darfurdagi al-Daein o‘quv kasalxonasiga dron hujumi kamida 64 kishini, shu jumladan 13 bolani va bir nechta sog‘liqni saqlash xodimlarini o‘ldirdi va butun kasalxonani ishlamay qoldirdi. Abdiladif sog‘liqni saqlash muassasalariga hujumlar onalar va yangi tug‘ilgan chaqaloqlarning zarur yordam olish imkoniyatlarini “jiddiy va doimiy ravishda” ta’sirlashini aytdi va “Urushda ishtirok etayotgan barcha tomonlar fuqarolarni himoya qilishni va yordamga muhtoj oilalarga kirish imkoniyatini ta’minlashi kerak” deb qo‘shdi.
Source: www.aljazeera.com