Zambiya hukumati AQSh bilan sog‘liqni saqlash va foydali qazilmalar sohasidagi ko‘p milliard dollarlik bitimlar bo‘yicha muzokaralarni to‘xtatdi. Tashqi ishlar vaziri Mulambo Haimbe dushanba kuni taklif qilingan kelishuvlar Vashingtonning “qabul qilib bo‘lmaydigan” shartlari va imtiyozli munosabat talablari tufayli to‘xtab qolganini ma’lum qildi.
Sog‘liqni saqlash bo‘yicha kelishuv, unga ko‘ra AQSh besh yil davomida 2 milliard dollargacha mablag‘ ajratishni taklif qilgan, “Zambiya hukumati qabul qilib bo‘lmaydigan deb hisoblagan shartlar” kiritilgani sababli to‘xtatildi. Xususan, Zambiya ma’lumotlarni almashish talabi “fuqarolar huquqlarini” buzishini bildirdi.
Muhim foydali qazilmalar bo‘yicha alohida bitim AQShning o‘z kompaniyalariga imtiyozli munosabat berilishini talab qilgani sababli kechiktirildi. Zambiya Afrikada ikkinchi yirik mis ishlab chiqaruvchi bo‘lib, boshqa minerallarning katta zaxiralariga ega.
Haimbe Zambiya “ikki kelishuvning bog‘lanishi”dan ham xavotirda ekanini, chunki AQSh sog‘liqni saqlash bitimini foydali qazilmalar kelishuviga bog‘lab qo‘yganini ta’kidladi. Zambiya hukumati bu bitimlar o‘zlarining alohida afzalliklariga qarab alohida ko‘rib chiqilishi kerakligini izchil ta’kidlab kelmoqda.
O‘tgan hafta Lusakadagi AQSh elchisi Maykl Gonsales Zambiyaning korrupsiyaga qarshi kurash borasidagi sa’y-harakatlari va AQShning sog‘liqni saqlash sohasidagi yordami bilan bog‘liq tizimli muammolar haqida gapirgan edi. Haimbe bu da’volarni rad etib, Lusaka va Vashington o‘rtasidagi munosabatlar yordamga emas, balki strategik hamkorlikka asoslangan kuchli va o‘sib borayotgan sheriklikka tayanishini aytdi.
Sog‘liqni saqlash himoyachilari taklif qilingan sog‘liqni saqlash bitimi pulni konlarga kirish bilan bog‘lab qo‘yishi va ma’lumotlarni almashish xavfini keltirishidan ogohlantirgan edi, biroq Zambiya hukumati avval faqat uning ba’zi qismlari mamlakat manfaatlariga mos kelmasligini aytgan edi.
Bir qator Afrika davlatlari AQShning Prezident Donald Tramp davridagi xorijiy yordamga yondashuvini aks ettiruvchi anglashuv memorandumlarini imzolagan. Biroq Zambiya endi Gana va Zimbabvega qo‘shilib, Vashingtonning talablarini, xususan, ma’lumotlarni almashish bilan bog‘liq xavotirlarni rad etmoqda.
Source: www.aljazeera.com