Iordaniya harbiy-havo kuchlari yakshanba kuni Suriyaning janubidagi Suvayda viloyatida giyohvand moddalar ishlab chiqarishga oid “zavod va laboratoriyalar”ni bombardimon qildi. Ushbu zarbalar yuqori darajada o‘tkir ta’sir qiluvchi amfetamin turi bo‘lgan Kaptagon ishlab chiqarishning yangi markazi sifatida Suvayda viloyatining ahamiyatini ko‘rsatmoqda.
Kaptagon sanoati avvallari sobiq prezident Bashar al-Asad hukumati bilan bog‘liq kuchlar tomonidan boshqarilgan bo‘lsa, so‘nggi tergovlar va “Iordaniya to‘xtatuvchisi” deb nomlangan harbiy operatsiyalar ushbu savdoning janubiy viloyatda yangi boshpana topganini ko‘rsatmoqda. Bu voqealar Suriyaning yangi hukumati va Iordaniya o‘rtasida Suvaydadagi giyohvand moddalar infratuzilmasini yo‘q qilish bo‘yicha paydo bo‘layotgan ittifoqni ko‘rsatadi.
Hujumlar, ayniqsa, “Milliy gvardiya”ga tegishli nishonlarga qaratilgan. Bu guruh Suriyadagi druzlar ozchiligining nufuzli shayxi Hikmat al-Hijriyga sodiq bo‘lgan militsiyadir. Giyohvand moddalar savdosi tarixan qo‘shni Deraa shahridagi Eron bilan bog‘langan qurolli guruhlar bilan bog‘liq bo‘lsa-da, so‘nggi ma’lumotlar 2024-yil dekabrida al-Asad hukumatining qulashidan keyin asosan hukumat nazoratidan tashqarida qolgan Suvaydaga katta siljishni ko‘rsatmoqda.
Iordaniya uchun Suvaydaning Kaptagon ishlab chiqarish markaziga aylanishi milliy favqulodda holatga aylandi. Iste’fodagi iordaniyalik uchuvchi polkovnik Abdulloh al-Sarhonning so‘zlariga ko‘ra, giyohvand moddalar kontrabandachilarining usullari sezilarli darajada rivojlangan va “eng yaxshi himoya – bu yaxshi hujumdir”. U Suvaydadagi Kaptagon laboratoriyalari ko‘pincha qiyin er sharoitlari bilan himoyalanganligi va jinoiy guruhlar dronlar kabi ilg‘or texnologiyalardan foydalanishini ta’kidladi.
Iordaniya hukumati manbasi Al Jaziraga bergan ma’lumotiga ko‘ra, qirollik o‘z chegaralari yonida giyohvand moddalar ishlab chiqarish ob’ektlariga endi toqat qilmaydi, ammo yakshanba kungi operatsiya ikki davlat milliy xavfsizligini saqlash uchun Suriya hukumati bilan to‘liq muvofiqlashtirilgan holda o‘tkazilgan. Bu zarbalar Suriyaning yangi rahbariyati ostida “Milliy gvardiya”ning avtonomiyasini yo‘q qilish maqsadlariga mos keladi.
Iordaniyalik harbiy tahlilchi general-mayor Mamun Abu Novar Al Jaziraga bergan intervyusida: “Iordaniya milliy xavfsizligi Suriya milliy xavfsizligi bilan uzviy bog‘liq”, dedi. U zarbalar nafaqat narkokartellarga, balki Suvaydada Isroil bilan hamkorlik qilayotgan kuchlarga va Isroilning o‘ziga ham ogohlantirish ekanligini ta’kidladi.
Suvaydadagi narkotik mojarosi kengroq mintaqaviy kuchlarni jalb qilish potensialiga ega. Isroil rasmiylari avvallari Suriya druzlar jamoasining himoyachisi sifatida chiqishgan va 2025-yil mart oyida Bosh vazir Binyamin Netanyaxu Suriyaning diniy ozchiliklarini himoya qilish bahonasida Isroil armiyasini Damashq chekkasiga olib chiqish bilan tahdid qilgan. Biroq, AQSh bunday keskinlashuvga qarshi ekanligini bildirgan.
Suvaydadagi vaziyat juda beqaror bo‘lib qolmoqda, viloyatning katta qismi hali ham hukumat nazoratidan tashqarida. Suriya hukumati va Iordaniya “Milliy gvardiya”ning noqonuniy iqtisodiy manbalarini yo‘q qilishga qat’iy bel bog‘lagan, jinoiy elementlar esa bu daromadli savdodan voz kechishga tayyor emas. Suvayda uchun kurash post-Asad Suriyasi barqarorligi uchun hal qiluvchi sinovga aylangan.
Source: www.aljazeera.com