Buyuk Britaniyaning Jersi orolida yashagan mahalliy fermerlar Jon va Feliss Le Bretonlar Ikkinchi jahon urushi davrida fashistlar lageridan qochgan o‘zbekistonlik sovet askari Boqijon Akramovni ikki yildan ortiq vaqt davomida uyida yashirincha saqlagan. Ushbu jasorati va yuksak insonparvarligi uchun ular vafotidan so‘ng “Do‘stlik” ordeni bilan taqdirlandi.
1940-yilda Fransiya fashistlar Germaniyasiga taslim bo‘lgach, Britaniya Normandiya orollarini himoya qilmaslikka qaror qildi va qo‘shinlarini Jersidan olib chiqib ketdi. 1941-yilning kuzidan boshlab fashistlar orolga asirlarni olib kela boshladi, ular orasida hozirgi Ukraina hududida asirga olingan Boqijon Akramov ham bor edi. U o‘z kundaliklarida og‘ir mehnat sharoitlari, ochlik va do‘ppos haqida yozib qoldirgan.
1943-yil 27-aprelda Boqijon qochishga qaror qildi va uch oy dalalarda yashirinib yurdi. Keyin Le Bretonlar oilasining eshigini taqillatdi. Jon va Feliss, to‘rt nafar kichik yoshdagi farzandlarining xavfsizligini tahlikaga qo‘ygan bo‘lishiga qaramay, unga boshpana berishdi. Ular ikki yildan ko‘proq vaqt birga yashashdi.
1945-yil may oyida Jersi ozod etilganidan so‘ng, Boqijon SSSRga qaytarildi. U Le Bretonlarga xat yozib turishga va’da bergan, biroq tez orada aloqa uzilgan. Oradan o‘nlab yillar o‘tib, BBC jurnalisti Olga Ivshina Boqijonning taqdirini aniqladi va uning Namangandagi uyiga tashrif buyurib, yaqin qarindoshlari bilan suhbatlashdi.
Boqijon Akramov uzoq umr ko‘rib, 1996-yili 86 yoshida vafot etgan. Uning nabirasi Shamsiddin Oxunboyev: “Bobomiz urush paytida qayerda bo‘lganini, aynan nima qilganini bilmasdik. U bu haqda gapirishdan doim bosh tortardi. Lekin siz kabi yaxshi insonlar sharofati bilan u tirik qolgan! Biz hammamiz bu dunyoda borligimizga aynan sizning oilangiz sababchi ekanini endi bildik”, deydi.
Dulsi Le Breton, hozirda 90 yoshga to‘lgan, Boqijonning surati hali ham oshxonasida turganini aytadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, oila 80 yildan ortiq vaqt davomida uning taqdiri haqida hech narsa bilmagan. Endi esa, BBC orqali ularning jasorati butun dunyoga ma’lum bo‘ldi.
Source: www.gazeta.uz