Isroilning Yad Vashem memoriali birinchi marta xorijda, Germaniyaning Myunxen va Leyptsig shaharlarida o‘quv markazlari ochmoqda. Bu qaror, ayniqsa yosh avlod orasida Xolokost haqidagi bilimlarning pasayishi bilan bog‘liq.

2025 yilgi so‘rovnomaga ko‘ra, Germaniyadagi 18-29 yoshli yoshlarning taxminan 40 foizi olti million yahudiyning natsistlar tomonidan o‘ldirilganini bilmaydi. Yad Vashem raisi Dani Dayanning ta’kidlashicha, asosiy maqsad Xolokost haqida ta’lim berish va antisemitizmga qarshi kurashishdir.

Dayan AfD partiyasini natsist mafkurasiga ildiz otgan siyosiy kuch sifatida tanqid qiladi va markazlar Germaniya demokratiyasini mustahkamlashga yordam berishini aytadi. Biroq, ba’zi ekspertlar, jumladan, Frankfurtdagi Anna Frank ta’lim markazi direktori Meron Mendel, Yad Vashemning mustaqilligiga shubha bildirgan.

Mendelning fikricha, Yad Vashem Isroil hukumatiga bo‘ysunadi va uzoq o‘ng qanot siyosatchilar ta’sirida bo‘lishi mumkin. Dayan esa bu ayblovlarni rad etib, Yad Vashem mustaqil muassasa ekanligini va hukumat bilan har doim ham bir xil pozitsiyada turmasligini ta’kidlaydi.

Markazlar muzey emas, balki interaktiv ta’lim maskani sifatida faoliyat yuritadi. Dayan sun’iy intellekt tirik qolganlarning hikoyalarini to‘liq almashtira olmasligini aytib, Xolokostni inkor etuvchilarning faollashishidan xavotirda. Uning so‘zlariga ko‘ra, dunyo 1930-yillardagi holatga qaytmoqda, ammo hozirgi avlodning bahona qilishga haqqi yo‘q.

Source: www.dw.com