AQSh va Isroilning 28 fevral kuni Tehronga birinchi zarbalar berganidan beri 100 kun o'tgan bo'lsa-da, tinchlik kelishuvi hali ham imkonsiz bo'lib qolmoqda. AQSh va Eron bir necha bor kelishuvga yaqinlashgan, ammo har safar muzokaralar barbod bo'lgan.
Urush AQSh va Isroilning Eronga qarshi birgalikdagi 'Epic Fury' operatsiyasi bilan boshlandi. Eron javoban Isroil va Fors ko'rfazidagi AQSh harbiy ob'ektlariga hujum qildi. 8 aprelda Pokiston vositachiligida vaqtinchalik sulh tuzilgach, harbiy harakatlar asosan to'xtadi. 12 aprelda Islomoboddagi to'g'ridan-to'g'ri muzokaralar muvaffaqiyatsizlikka uchradi va ikki tomon Pokiston orqali bir qator tinchlik takliflarini almashdi.
AQSh va Eron o'rtasidagi to'g'ridan-to'g'ri muzokaralar 11-12 aprel kunlari Islomobodda bo'lib o'tdi. AQSh delegatsiyasini vitse-prezident JD Vance boshqargan, Eron delegatsiyasiga esa tashqi ishlar vaziri Abbas Aragchi rahbarlik qilgan. Muzokaralar oldidan Eron parlament spikeri Muhammad Bag‘ir G‘olibof Isroilning Livandagi sulhi va Eron xorijdagi aktivlarining muzlatilishini bekor qilishni asosiy shart sifatida belgilagan.
Muzokaralar 21 soat davom etgan bo'lsa-da, kelishuvga erishilmadi. Vance AQSh moslashuvchan bo'lganini, ammo Tehrron uning 'yakuniy va eng yaxshi taklifi'ni rad etganini aytdi. Asosiy kelishmovchilik Eronning yadroviy dasturi bo'lib qolmoqda. Eron 60 foizgacha boyitilgan 440 kg uran zaxirasiga ega, AQSh esa bu zaxirani topshirishni talab qilmoqda.
16 aprelda AQSh Isroil va Livan o'rtasida 10 kunlik sulh e'lon qildi. Bu Eron bilan kengroq tinchlikka yo'l ochishi mumkin edi, ammo Isroil sulhga qaramay Livanga hujumlarini davom ettirdi. Norvegiya Qochqinlar Kengashi ma'lumotlariga ko'ra, sulh e'lon qilinganidan keyin bir oy ichida 600 ga yaqin odam halok bo'lgan.
17 aprelda Eron Hormuz bo'g'ozini tijorat kemalari uchun ochiq deb e'lon qildi, ammo AQSh Eron portlarining dengiz blokadasini saqlab qolishini ma'lum qildi. Eron esa o'z kemalariga ruxsat berilmasa, boshqa kemalarning o'tishiga yo'l qo'ymaslik bilan tahdid qildi. Bu masala muzokaralardagi asosiy to'siqlardan biriga aylandi.
1 iyunda AQSh prezidenti Tramp Isroil bosh vaziri Netanyaxuga qo'ng'iroq qilib, uni Livandagi hujumlarni to'xtatishga chaqirdi. Axios nashri manbalarga tayanib, Tramp Netanyaxuni 'aqldan ozgan' deb ataganini xabar qildi. Biroq, Isroil hujumlarini to'xtatish niyatida ekanligini bildirgan bo'lsa-da, amalda hujumlar davom etdi.
Xalqaro Inqiroz Guruhi tahlilchisi Naysan Rafatiyning so'zlariga ko'ra, AQSh va Eron kelishuvga yaqinlashgan har bir holatda, ayrim masalalarda muvaffaqiyat, boshqalarida esa boshi berk ko'cha kuzatilgan. 'Yaqin yetarli emas – 95 foiz kelishuv bo'lsa ham, qolgan 5 foiz eng qiyin qismdir', deydi u.
Source: www.aljazeera.com