Britaniyalik siyosatchi Endi Byornham Buyuk Britaniyaning navbatdagi bosh vaziri bo‘lishi kutilmoqda. Bu haqda Kyer Starmer o‘z partiyasining kuchli bosimi ostida iste’foga chiqqanidan keyin ma’lum bo‘ldi.
2017-yildan beri Buyuk Manchester meri lavozimida ishlab kelayotgan Byornham, shuningdek, o‘tgan hafta Makerfild saylov okrugida bo‘lib o‘tgan qo‘shimcha saylovda g‘alaba qozondi. U may oyidagi halokatli mahalliy saylovlardan so‘ng saylovchilarni yo‘qotayotgan partiyani boshqarishi mumkin.
Byornham Starmerning o‘rniga rahbarlikni egallashga va’da berar ekan, u partiyaning Isroil va G‘azodagi genotsid urushiga nisbatan pozitsiyasini ko‘rib chiqishga majbur bo‘ladi. London Qirolicha Meri universitetining davlat siyosati bo‘yicha o‘qituvchisi Patrik Daymondning so‘zlariga ko‘ra, Byornham bosh vazir bo‘lsa, partiyaning Isroilga nisbatan tashqi siyosati keskin o‘zgaradimi, buni aytish hali erta.
Mahalliy saylovlar shuni ko‘rsatdiki, leyboristlar o‘ng qanot, immigratsiyaga qarshi Reform UK partiyasiga qaraganda, Isroilni “aparteyd” davlati va uning G‘azodagi harbiy amaliyotlarini “genotsid” deb hisoblaydigan so‘l Yashillar partiyasiga ko‘proq ovoz yo‘qotgan. Bundan tashqari, Save the Children UK, Christian Aid va Medical Aid for Palestinians tomonidan o‘tkazilgan so‘rovnomaga ko‘ra, leyboristlar partiyasi a’zolarining 60 foizdan ortig‘i hukumatning Isroilga munosabatidan norozi bo‘lib, ko‘pchilik Buyuk Britaniyaning Isroilga qurol eksportini to‘xtatish kabi qattiqroq choralarni qo‘llab-quvvatlagan.
London SOAS universitetining davlat huquqi bo‘yicha o‘qituvchisi Nimer Sultaniyning ta’kidlashicha, Byornhamning umumiy pozitsiyasi Starmerning pozitsiyasidan unchalik farq qilmaydi, faqat 2023-yil 27-oktabrda G‘azoda o‘t ochishni to‘xtatish chaqirig‘i bundan mustasno. Sultaniyga ko‘ra, Byornham partiyaning belgilangan siyosatidan uzoqlashishi dargumon.
Byornhamning pozitsiyasi noaniq. Tanqidchilar uni “siyosiy fleyger” yoki “flip-flop” deb atashgan, tarafdorlari esa uni pragmatist va xalq talablariga qulog‘i bor inson sifatida tasvirlashadi. 2012-yilda u Falastin tarafdori guruh bilan G‘arbiy Sohilga tashrif buyurgan, 2015-yilda esa Isroil do‘stlari guruhiga qo‘shilgan. O‘sha yili u leyboristlar rahbari bo‘lishga nomzodini qo‘yib, birinchi xorijiy tashrifi sifatida Isroilga borishga va’da bergan.
2015-yilda Benjamin Netanyaxuning qayta saylanishi Byornhamni xafa qilgan va u buni “tushkunlik” deb atagan. O‘sha yili u Falastin davlatchiligini tan olishni qo‘llab-quvvatlagan va Isroilning noqonuniy aholi punktlarini ikki davlat yechimiga “asosiy to‘siqlar” deb atagan. Shu bilan birga, u Isroilni boykot qilishga qarshi chiqqan.
2017-yilda Buyuk Manchester meri bo‘lgach, Byornham Isroilni “ozchiliklarni himoya qilish va fuqarolik huquqlarini ilgari surish bo‘yicha uzoq tarixga ega demokratiya” deb ta’riflagan. O‘tgan hafta Makerfild saylov oldidan u G‘azodagi harbiy kampaniyani “genotsid” deb atashdan bosh tortgan.
Byornham 2010 va 2015-yillarda leyboristlar partiyasi rahbari bo‘lish uchun ikki marta muvaffaqiyatsiz nomzodlik qilgan. 2017-yilda Manchester meri bo‘lishdan oldin u leyboristlarning ichki ishlar bo‘yicha soyali kotibi bo‘lgan. U Brexitni tanqid qilgan va Buyuk Britaniyaning Yevropa Ittifoqiga qayta qo‘shilishini istashini bildirgan.
U NATOni qat’iy qo‘llab-quvvatlagan va sobiq rahbar Jeremi Korbin uning ostida xizmat qilishni rad etgan. 2003-yilda u Iroqdagi harbiy aralashuvni qo‘llab-quvvatlagan bo‘lsa, 2023-yilda bu operatsiya begunoh fuqarolarga katta zarar yetkazganini aytgan.
Byornham AQSh prezidenti Donald Trampni tanqid qilgan va Britaniya bosh vazirini AQSh qo‘shinlariga Eronga hujum qilish uchun Buyuk Britaniya bazalaridan foydalanishga ruxsat bermagani uchun himoya qilgan. Tramp esa Byornhamni “juda liberal” deb atagan.
Byornham hujjatsiz migratsiyani cheklash bo‘yicha Starmer chizig‘iga amal qilmoqda va Shabana Mahmudni ichki ishlar vaziri sifatida saqlab qolish niyatida. Bu ko‘plab leyborist a’zolari yumshashiga umid qilgan siyosatning davomiyligini ko‘rsatadi.
Source: www.aljazeera.com