Yevropa Ittifoqining yangi raqamli chegara nazorati tizimi (EES) sayohatchilar uchun jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Aeroport va aviakompaniyalar vakillarining ogohlantirishicha, yo‘lovchilar besh soatgacha navbatda kutishga majbur bo‘lmoqda, samolyotlar esa yarim bo‘sh holda uchib ketmoqda.
Chorshanba kuni e’lon qilingan ochiq xatda Yevropa aeroportlari va aviakompaniyalarining yetakchi vakillik organlari – Airports Council International Europe, Airlines for Europe va Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi – blokning yaqinda joriy etilgan Kirish/Chiqish Tizimi (EES) sababli kechikishlar “tanqidiy nuqtaga” yetganini aytdi.
“EESning joriy amalga oshirilishi jiddiy operatsion oqibatlarni keltirib chiqarmoqda, yo‘lovchilarni bezovta qilmoqda va chegara organlari, aeroportlar hamda aviakompaniyalarni chidab bo‘lmas bosim ostiga qo‘ymoqda”, deyiladi Yevropa Komissiyasi rahbari Ursula fon der Leyenga yo‘llangan qo‘shma maktubda.
“Shuning uchun biz yozgi sayohatlarning eng yuqori mavsumida vaziyat yanada yomonlashishidan oldin sizning zudlik bilan aralashuvingizni so‘raymiz.”
Yevropa aeroportlari iyul va avgust oylarida oldingi ikki oyga nisbatan 40 million ko‘proq yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatishi kutilayotgan bir paytda, YeI rahbarlari “mavjud vaziyatning haqiqatini va kelgusi haftalarda havo transporti tizimimiz nimaga duch kelishini hisobga olishlari kerak”, dedi lobbi guruhlari.
“Qo‘shimcha moslashuvchanliksiz, mavjud muammolar muqarrar ravishda kuchayadi”, deyiladi maktubda. “Yevropa aviatsiya sektori vakillari sifatida biz yo‘lovchilar uchun allaqachon og‘ir bo‘lgan vaziyatning sezilarli darajada yomonlashishiga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirish mas’uliyatini o‘z zimmamizga olamiz.”
Sayohatdagi uzilishlar YeI va Yevropa turizmining obro‘siga putur yetkazayotganidan ogohlantirgan sanoat guruhlari, qit’aning “samarali, mehmondo‘st va raqobatbardosh” yo‘nalish bo‘lib qolishi muhimligini ta’kidladi.
“Ba’zi xabarlar allaqachon xalqaro sayohatchilarning haddan tashqari chegara kechikishlari tufayli Yevropaga sayohatlarini qayta ko‘rib chiqayotganini ko‘rsatmoqda”, deyiladi maktubda.
EES barqarorligi ta’minlanmaguncha va tegishli xodimlar soni yetarli bo‘lmaguncha, YeI a’zo davlatlariga yo‘lovchilar soni chegara ob’ektlarining “operatsion imkoniyatlaridan” oshib ketganda yangi tizimni “to‘liq to‘xtatib qo‘yish” uchun zudlik bilan moslashuvchanlik berilishi kerak, dedi lobbi guruhlari.
Jahon sayohat va turizm kengashi (WTTC) chorshanba kuni maktubning chaqiriqlarini qo‘llab-quvvatlaganini ma’lum qildi va kechikishlar 41 million kelish va 45,4 milliard dollar sayohatchi xarajatlarini xavf ostiga qo‘yishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.
“Agar uzoq kechikishlar odatiy holga aylansa, sayohatchilar boshqa joylarni izlaydi”, dedi WTTC prezidenti va bosh direktori Gloriya Gevara. “Yevropa o‘zining raqobatbardoshligi yoki millionlab tashrif buyuruvchilarga taklif qiladigan tajribasini yo‘qotishga qodir emas.”
Yevropa Komissiyasi Al Jazeeraning ish vaqtidan tashqari yuborilgan sharh so‘roviga darhol javob bermadi.
YeI EESni oktyabr oyida pasport muhrlarini almashtirish sifatida joriy qila boshlagan. Tizim har bir sayohatchining ismi, pasport ma’lumotlari, barmoq izlari va yuz tasvirlari, shuningdek, kirish va chiqish sanasi va joyini qayd etadi.
Yevropa Komissiyasi aprel oyida EES Shengen hududi bo‘ylab “to‘liq ishga tushirilganini” e’lon qilgan edi, biroq tizim joriy etilganidan beri uzoq kechikishlar, jumladan, ko‘plab yo‘lovchilar bortga chiqa olmasdan samolyotlarning uchib ketishi holatlari uchun ayblanmoqda.
Source: www.aljazeera.com