Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyahu va uning o‘ta o‘ngchi moliya vaziri Bezalel Smotrich G‘azo sektorida yangi yahudiy aholi punktlarini tashkil etishni jiddiy ko‘rib chiqayotganliklari haqida eng aniq ishorani berdilar. Bu Isroilning uch yilga yaqin davom etgan genotsid urushidan so‘ng, falastinliklarga qarshi amalga oshirilayotgan vayronagarchiliklar fonida yuz bermoqda.
O‘tgan dushanba kuni Smotrich, hukumat koalitsiyasida qolishini Isroilning aholi punktlari loyihasi ustidan nazoratni kuchaytirish sharti bilan bog‘lab, jurnalistlarga uning vazirligi G‘azoning shimolida uchta aholi punkti uchun rejalar tayyorlaganini va faqat Netanyahuning ruxsati kerakligini aytdi.
Ertasi kuni Netanyahu bunga yaqinlashdi. Isroilning o‘ta o‘ngchi Channel 14 telekanaliga bergan intervyusida u G‘azoda aholi punktlari qurish imkoniyatini inkor etmadi. “Gap siz qilishni xohlaysizmi yoki gapirishni xohlaysizmi, degan savolda,” dedi u sirli tarzda.
Isroilning hozirgi aholi punktlari – bosib olingan G‘arbiy Sohil va Sharqiy Quddusda – xalqaro huquqga ko‘ra noqonuniydir. G‘azoda kelajakdagi aholi punktlariga yo‘l ochish va Netanyahuning “ixtiyoriy migratsiya” deb atagan jarayoni, xalqaro huquqshunoslar tomonidan etnik tozalash sifatida tavsiflanmoqda.
Isroil G‘azoda 73 000 dan ortiq kishini o‘ldirgan, BMT tomonidan qo‘llab-quvvatlangan ekspertlar esa uni ocharchilik va bolalarni nishonga olishda ayblamoqda. G‘azo shimolidagi hududlar deyarli butunlay vayron qilingan.
Aholi punktlari tarafdorlari bu bo‘sh yerlarni Isroil va G‘azo o‘rtasida bufer zona sifatida ko‘rishmoqda. Isroilda bo‘lajak saylovlar sababli Smotrich va Netanyahu kabi siyosatchilar uchun bu rejani ilgari surish foydali.
London Qirolicha Meri universiteti professori Neve Gordonning so‘zlariga ko‘ra, Isroil jamoatchiligi G‘azodagi vayronagarchiliklar haqida deyarli ma’lumotga ega emas. “Bu shunchaki ritorika emas, Isroil siyosatining ko‘p qismida G‘azoni qayta joylashtirishga aniq va izchil bosim mavjud,” dedi u.
O‘ta o‘ngchi Nachala guruhi kabi tashkilotlar G‘azoga qaytishni ochiq targ‘ib qilmoqda. Smotrichning partiyasi so‘rovlarda kurashmoqda, bu esa uning G‘azoda aholi punktlari istiqbollarini bo‘rttirishga intilishini tushuntiradi.
Tahlilchilarning ta’kidlashicha, Netanyahu uchun stavkalar yanada yuqori. U bir necha korrupsiya ayblovlari bo‘yicha sudlanmoqda va agar aybdor deb topilsa, qamoq jazosiga hukm qilinishi mumkin. 7 oktyabr hujumidagi muvaffaqiyatsizliklar bo‘yicha mustaqil tergov o‘tkazishni istamasligi ham unga bosim o‘tkazmoqda.
Xalqaro munosabat nuqtai nazaridan, Isroilning harakat erkinligi AQShning diplomatik va harbiy yordami hamda Yevropaning moliyaviy qo‘llab-quvvatlashiga bog‘liq. Yevropa Tashqi Aloqalar Kengashi xodimi Xyu Lovattning aytishicha, 2023 yildan beri aholi punktlarining eng katta kengayishi kuzatilgan, ammo tanqidlardan tashqari hech qanday jiddiy choralar ko‘rilmagan.
Source: www.aljazeera.com