Vashington bosimi ostida Yevropadagi NATO a'zolari ushbu hafta Anqarada bo'lib o'tadigan sammitda mudofaa xarajatlari bo'yicha majburiyatlarni bajarishga qodirligini ko'rsatishlari kerak.
NATO Bosh kotibi Mark Rutte dushanba kuni optimizm bilan Yevropa ittifoqchilari va Kanada AQSh bilan mudofaa xarajatlarini tenglashtirish yo'lida ekanliklarini aytdi. Prezident Donald Tramp ittifoqchilarni go'yoki kam xarajat qilgani uchun tanqid qilishda davom etmoqda.
Ruttening Anqaradagi Turkiya prezidentlik saroyidagi bayonotlari seshanba kuni boshlanadigan ikki kunlik sammit oldidan muhim ahamiyatga ega. Unda ittifoqchilarning mudofaa va'dalari natijalarga aylanayotganini ko'rsatishlari kutilmoqda.
Yevropa ittifoqchilari va Kanada xarajatlari haqida Rutte "ko'rgan dalillar ta'sirli" deb aytdi. Uning so'zlariga ko'ra, 2025 va 2026 yillarda ittifoqchilar mudofaaga avvalgi yillarga nisbatan jami 258 milliard dollar (226 milliard yevro) ko'proq sarmoya kiritadilar.
"10 yillik loyihaning bir yilidayoq Yevropa ittifoqchilari va Kanada YaIMning taxminan 4 foizini mudofaa va xavfsizlikka sarflamoqda", - dedi Rutte. NATO rahbari ittifoqchilardan Anqara sammitida tashkilotning xarajat maqsadlariga erishish uchun "aniq, konkret va ishonchli rejalar" taqdim etishni talab qildi.
AQShning NATOdagi elchisi Metyu Uitaker o'tgan hafta Tramp "barcha ittifoqchilar zudlik bilan 5 foizlik yo'lga chiqishlarini va buni shoshilinch ravishda amalga oshirishlarini" kutayotganini aytdi.
O'tgan yilgi sammitda NATOning 32 a'zosi 2035 yilgacha YaIMning 5 foizini mudofaaga sarflashga va'da bergan edi. Yevropa NATO a'zolari uchun YaIMning 5 foizini mudofaaga sarflash katta sakrashni anglatadi, ammo Vashington Yevropaning o'z hovlisida yetakchilik qilishini kutayotganini aniq bildirgan.
Rutte dushanba kuni Yevropa ittifoqchilari va Kanada "NATOning qo'mondonlik va nazorat tuzilmasida ko'proq yetakchilikni o'z zimmalariga olayotganini" aytdi. Germaniya kansleri Fridrix Mers Anqara sammiti "Yevropa NATO'sini qurmoqdamiz" degan signal berishiga umid qilmoqda.
Germaniya ommaviy axborot vositalari Mersning juma kuni Tramp bilan gaplashgani va uni bir qancha NATO a'zolarining mudofaa byudjetlarini "kulgili" deb ataganini tuzatgani haqida xabar berdi. Mers Germaniya mudofaa xarajatlarini 2029 yilgacha 5 foizga yetkazishni rejalashtirmoqda.
Seshanba kungi sammit NATO ittifoqi uchun muhim vaqtda bo'lib o'tmoqda. Tramp ma'muriyati bu yil ittifoqning birligini buzib, Daniyadan Grenlandiyani egallash bilan tahdid qilgan va ittifoqchilarni AQSh va Isroil tomonidan boshlangan Eronga qarshi urushni qo'llab-quvvatlamaganlikda ayblagan.
AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegset Bryusseldagi NATO vazirlar yig'ilishida Yevropa "bepul minish davriga" o'rganib qolganini aytib, NATO'ni "qog'oz yo'lbars" deb atagan. Xegset, shuningdek, AQShning Yevropadagi kuchlarini qayta ko'rib chiqishni e'lon qilgan, bu Vashingtonning o'z qo'shinlarini Yevropadan olib chiqishga tayyorlanayotgani deb talqin qilinmoqda.
Source: www.dw.com