NATOning ikki kunlik sammiti chorshanba kuni Turkiyaning Anqara shahrida yakunlandi. A'zolar mudofaa byudjetlari va Ukrainaga yordam masalalarini muhokama qildi, biroq birdamlik va ixtiloflar haqidagi so'zlar 75 yildan ortiq vaqt davomida G'arb xavfsizlik arxitekturasining asosi bo'lgan alyans oldida noaniq yo'lni ko'rsatdi.
AQSh rejimi rahbari Donald Tramp sammitda Ispaniya kabi hamkorlarni mudofaa xarajatlari uchun tanqid qildi va Ispaniyaga qarshi savdo embargosi joriy etdi. Shunga qaramay, Tramp sammitni “juda muvaffaqiyatli” deb atadi.
Sammit deklaratsiyasida NATO rahbarlari Ittifoq shartnomasining 5-moddasidagi o'zaro yordam bandiga “temir rishta” bilan sodiq qolishlarini yana bir bor tasdiqladilar. Biroq Tramp bir necha bor alyansning ahamiyatiga shubha qilgan va Vashingtonning hujum ostidagi ittifoqchilarni himoya qilmasligi mumkinligini aytgan.
Yevropa rahbarlari mudofaa xarajatlarini oshirish va'dalarini bajarayotganliklarini ko'rsatish uchun sammitda o'zlarining ortib borayotgan mudofaa byudjetlarini namoyish etdilar. NATO deklaratsiyasiga ko'ra, majburiyatlar “50 milliard dollardan ortiq yangi xaridlarni” o'z ichiga oladi. Biroq NATO ma'lumotlariga ko'ra, 32 a'zodan faqat beshtasi 2026 yilda yalpi ichki mahsulotning 3,5 foizini asosiy mudofaaga sarflash maqsadiga erisha oladi.
Sammitda 32 davlat rahbari Ukrainaga 70 milliard yevro (80 milliard dollar) miqdorida yordam va'da qildi. Biroq ekspertlarning fikricha, Ukraina bo'yicha Yevropa va Atlantika hamkorlari o'rtasida birlik yo'q.
Tramp Ispaniyaga qarshi savdo embargosi haqida buyruq berdi va G'aznachilik kotibiga “Ispaniya bilan barcha savdo, shu jumladan tashriflarni to'xtatishni” topshirdi. Shuningdek, u NATOni Grenlandiya va Eron masalalarida AQShni qo'llab-quvvatlamaganlikda aybladi.
Boshqa tomondan, Tramp Turkiyaga qarshi sanksiyalarni olib tashlashni va F-35 samolyotlari savlosini tiklashni va'da qildi. Bu qaror Turkiyaning Rossiyadan S-400 tizimlarini sotib olgani uchun chiqarilgan edi.
Buyuk Britaniya va Niderlandiya 2,4 milliard funt sterling (3,2 milliard dollar) qiymatidagi dengiz transport kemalari bo'yicha hamkorlik shartnomasini imzoladilar. Ekspertlarning ta'kidlashicha, sammitning yaxshi natijasi Yevropa va Kanada alyansda kuchliroq rol o'ynashi mumkinligidir.
Source: www.aljazeera.com