Rossiyada naqd pul muomalasi joriy yil boshidan buyon 1,56 trillion rublga oshdi – bu pandemiyadan tashqari yillardagi eng katta ko‘rsatkichdir. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, mobil internet uzilishlari va soliq yukining ortishi aholini naqd pulga murojaat qilishga majbur qilmoqda.

Ukraina dron hujumlari tufayli Rossiyaning katta hududlarida mobil internet vaqtincha o‘chirilmoqda, bu esa karta orqali to‘lovlarni imkonsiz qiladi. Moskvalik bir ayol BBCga: “Naqd pul qo‘lda bo‘lsa, favqulodda vaziyatda asosiy ehtiyojlarni sotib olish mumkin”, degan.

Naqd pulga talab ilgari ham harbiy safarbarlik (2022) va Vagner qo‘zg‘oloni (2023) paytida keskin oshgan edi. Hozirgi o‘sish soliq yig‘imini qiyinlashtirmoqda, chunki biznes daromadlarni yashirish uchun naqd pulni afzal ko‘rmoqda.

Yanvar oyida QQS 20% dan 22% ga ko‘tarildi va kichik biznes uchun chegara pasaytirildi. Natijada dorixonalar, restoranlar va do‘konlar mijozlarni naqd pul bilan to‘lashga undamoqda. Pskovdagi kiyim do‘koni egasi: “Bozordagi rastalar birin-ketin yopilmoqda, chunki ishlash foydasiz”, deydi.

Sberbank moliya direktori Taras Skvortsov: “Ish haqi konvertlarda berilayotganining jiddiy belgilari bor. Naqd pul bank tizimiga qaytmayapti”, deb ogohlantirdi. “Opora Rossii” so‘roviga ko‘ra, tadbirkorlarning 6% “kulrang sxemalar”ga o‘tgan.

Iqtisodiyot vazirligi 2026 yil uchun YaIM o‘sishi prognozini 0,4% ga tushirdi – bu 2022 yildan beri eng past ko‘rsatkich. Neft narxining oshishi davlat daromadlarini qisman qoplasa ham, byudjet taqchilligi saqlanmoqda.

Ekspert Aleksandr Kolyandr: “Hukumat bir qo‘li bilan soliqlarni oshirsa, ikkinchi qo‘li bilan mobil internetni o‘chirib soliq yig‘ishni qiyinlashtirmoqda”. Sovet davridagi “matras ostida pul saqlash” odati qaytmoqda, depozit foizlari yuqori bo‘lishiga qaramay.

Source: www.bbc.co.uk