Avstriyaning Braunau shahridagi tarixiy binoda Gitler tug'ilgan uyning taqdiri bahs-munozaralarga sabab bo'lmoqda. 2025-yil 22-iyuldan boshlab, Salzburger Vorstadt 15-uy manzilidagi bino mahalliy politsiya bo'limi va tuman politsiya qo'mondonligi sifatida faoliyat boshladi.

Adolf Gitler 1889-yil aprel oyida ushbu uyda tug'ilgan. U Ikkinchi Jahon urushi va Holokost uchun asosiy mas'ul shaxs sifatida tarixda qolgan. Bino o'shandan beri murakkab tarixga ega bo'ldi: natsistlar davrida u mafkuraviy markazga aylantirilgan, urushdan keyin esa kutubxona, maktab va nogironlar uchun ustaxona sifatida xizmat qilgan.

2016-yilda Avstriya hukumati binoni xususiy egasidan tortib olib, natsistlar ziyoratgohiga aylanishining oldini olishga harakat qildi. Maxsus komissiya binodan ijtimoiy tashkilot yoki davlat idorasi sifatida foydalanishni tavsiya qilgan. Biroq, 20 million yevro sarflangan ta'mirdan so'ng, bino politsiya bo'limiga aylantirildi.

Mahalliy aholi bu qarorga qarshi chiqdi. 2023-yilda o'tkazilgan so'rovnomada respondentlarning atigi 6 foizi binoni politsiya bo'limiga aylantirishni qo'llab-quvvatlagan. Braunau fuqarolik tashabbusi guruhi vakili Evelin Doll: "Tarixdagi eng katta qotilning tug'ilgan uyidan barqaror va tarixiy mas'uliyat bilan foydalanish imkoniyati boy berildi", dedi.

Vena yahudiy jamiyati prezidenti Oskar Doych esa politsiya bo'limi demokratik davlatning qonun ustuvorligini ifodalashini ta'kidladi. Tarixchi Oliver Ratkolb esa yangi dizayn Gitler muxlislarini binoda suratga tushishdan qaytarishini yozdi.

Avstriya natsist o'tmishi bilan uzoq yillar davomida kurashib kelmoqda. 2025-yilda o'tkazilgan so'rovnomada avstriyaliklarning 39 foizi mamlakatning natsist o'tmishiga "chiziq tortish" vaqti kelganiga rozi bo'lgan. Shu bilan birga, binoda hech qanday ma'lumot lavhasi o'rnatilmagan, ammo Mauthausen kontslageridan olingan xotira toshi o'z joyida qoldirilgan.

Source: www.dw.com