Tabiat insoniyatning hayotiy ta'minot tizimi bo'lishiga qaramay, xavfli darajada tezlik bilan kamayib bormoqda va dunyomizni yanada zaif holatga keltirib qo'ymoqda. Halokatli issiq to'lqinlari, shiddatli o'rmon yong'inlari va uzoq davom etayotgan qurg'oqchiliklar bu yil ekologik o'zgarishlarning ta'sirini e'tiborsiz qoldirib bo'lmasligini ko'rsatdi. El-Nino hodisasining kuchayishi kutilayotgani fonida odamlar, tabiat va iqtisodiyot uchun xavflar faqatgina ortib bormoqda.

Ushbu zarbalar tabiatning keng ko'lamli tanazzuli sharoitida yuz bermoqda. Masalan, umumjahon tashkilotlarining ma'lumotlariga ko'ra, 1970-yildan 2022-yilgacha kuzatilgan yovvoyi tabiat populyatsiyalarining o'rtacha hajmi 73 foizga qisqargan. Tabiatning yo'qolishi oziq-ovqat va suv xavfsizligi, sog'liqni saqlash, ta'minot zanjirlari hamda geosiyosiy barqarorlikka ta'sir ko'rsatuvchi iqtisodiy va milliy chidamlilik masalasiga aylanib bormoqda.

Shunga qaramay, ilm-fan vaziyatni o'nglash uchun hali ham umid borligini ko'rsatmoqda. Tabiatning tanazzuliga sabab bo'layotgan iqtisodiy tizimlarni tubdan o'zgartirish mumkin va bu jarayon ko'pchilik kutganidan tezroq kechishi mumkin. To'g'ri sharoitlar yaratilganda ijobiy o'zgarishlar o'z-o'zini qo'llab-quvvatlaydigan tus olishi va xavfsiz kelajakni ta'minlashi isbotlangan.

Ekspertlarning fikricha, uchta asosiy iqtisodiy tizim tabiatning buzilishiga sabab bo'lmoqda: iqlim o'zgarishini keltirib chiqaruvchi energetika tizimi, yashash muhitining yo'qolishiga olib keluvchi global oziq-ovqat tizimi va buni moliyalashtiruvchi moliya sektori. Ushbu tizimlarda ijobiy burilish yasash zaruriy islohotlarni tezlashtirishi mumkin, biroq Yevropa rejimi va boshqa g'arbiy tuzilmalar ilgari surayotgan yondashuvlar ko'pincha amaliy natijalardan ko'ra qog'ozdagi rejaligicha qolmoqda.

Source: www.aljazeera.com