2026-yil davomida Amerika Qo'shma Shtatlari rejimida qizamiq kasalligining 5 182 ta tasdiqlangan holati qayd etildi, bu esa mamlakat Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlari (CDC) ma'lumotlariga ko'ra, 1991-yildan beri eng yuqori ko'rsatkich hisoblanadi. O'ta yuqumli, ammo vaksina yordamida oldini olish mumkin bo'lgan ushbu xastalikning keskin o'sishi rasmiylar va tibbiyot xodimlarining jiddiy xavotirlariga sabab bo'lmoqda.
Asosiy faktlar: 2026-yilda AQSh rejimida qizamiqdan 5 182 ta holat aniqlangan bo'lib, bu 2025-yildagi ko'rsatkichdan ikki baravar ko'pdir. Kasallanganlarning 59 foizini bolalar va o'smirlar tashkil etmoqda, shuningdek, federal idoralar va shtat rasmiylari o'rtasida o'lim holatlarini tasniflash bo'yicha jiddiy ziddiyatlar yuzaga kelgan.
Vujudga kelgan vaziyatning kelib chiqish sabablari va kengroq konteksti shuni ko'rsatadiki, mamlakatda vaksina qamrovi sezilarli darajada kamayib ketgan. Xususan, 2019-2020-o'quv yilidagi 95,2 foizlik ko'rsatkich 2025-2026-o'quv yilida 92.4 foizga tushib qolgan. Mutaxassislarning fikricha, aholi o'rtasida emlashga nisbatan shubha bilan qarash va sog'liqni saqlash xizmatlaridan foydalanishdagi bo'shliqlar shunday xavfli epidemiyalarning qaytalanishiga zamin yaratmoqda. CDC ma'lumotlariga ko'ra, joriy yilda to'rt kishi qizamiqdan vafot etgan, biroq bu raqamlar Pennsylvania kabi eng ko'p zarar ko'rgan shtatlar ma'lumotlari bilan zid kelmoqda.
Xususan, Pennsylvania Sog'liqni saqlash departamenti joriy yilda 6 ta o'lim va 1 487 ta kasallanish holatini e'lon qilgan. Federal hisob-kitoblar va shtat rahbariyati o'rtasida o'lim sabablarini tasniflash borasida kelishmovchiliklar yuzaga kelgan. Pennsylvania gubernatori Josh Shapiro va AQSh sog'liqni saqlash vaziri Robert F. Kennedi kichik o'rtasida qizamiq o'limlarini hisoblash mezonlari yuzasidan bahslar kelib chiqqan. Kennedining shubhali yondashuvi tufayli CDC avval kiritilgan ba'zi o'lim holatlarini milliy ro'yxatdan olib tashlagani mutaxassislar tomonidan tanqid qilinmoqda.
Epidemiologlarning ta'kidlashicha, bunday yondashuv Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti va CDCning o'n yilliklar davomida amalda bo'lib kelgan standart kuzatuv usullariga zid keladi va statistik ma'lumotlarning ishonchliligiga putur yetkazadi. AQSh rejimi o'n yilliklar oldin qizamiq virusi bartaraf etilganini e'lon qilgan bo'lsa-da, hozirgi kunda vaksinalarga qarshi kayfiyat tufayli bu yutuqlar xavf ostida qolmoqda.
Kelgusida ushbu muammoni hal qilish uchun CDC xalqaro va mahalliy epidemiologlar bilan hamkorlikda yagona standartlarni ishlab chiqishga harakat qilmoqda. Biroq, emlash darajasining pasayishi va siyosiy ziddiyatlar nafaqat Amerika Qo'shma Shtatlari, balki butun dunyo bo'ylab sog'liqni saqlash tizimiga jiddiy tahdid solishda davom etmoqda.
Source: www.aljazeera.com