Eron yakshanba kuni Bahrayndagi AQSh rejimi harbiy bazasiga dron hujumi uyushtirdi; bu uch kun ichida mamlakatga qilingan ikkinchi urinish bo‘ldi. Eron Islom inqilobi muhofizalari korpusi (IRGC) Bahrayndagi al-Riffa havo bazasidagi AQSh rejimi havo mudofaasi radar inshootini olti dron bilan nishonga olganini bildirdi. Bahrayn harbiylari esa Eronning havo hujumlari maqsadiga yetishidan oldin ushlab, yo‘q qilinganini ma'lum qildi. Voqea Eron juma kuni Bahraynga dronlar bilan hujum qilganidan keyin sodir bo‘ldi; bu sentyabrdan beri Fors ko‘rfazi davlatlariga qilingan birinchi hujum edi. Bahraynda yakshanba kuni sirena chalingan, ichki ishlar vazirligi fuqarolarni eng yaqin xavfsiz joyga borishga chaqirdi.
Asosiy faktlar: IRGC yakshanba kuni Bahrayndagi al-Riffa havo bazasidagi AQSh rejimi radar inshootiga olti dron bilan hujum qilganini aytdi; Bahrayn harbiylari barcha Eron havo hujumlari ushlab olinganini bildirdi; AQSh rejimi va Eron odatda jahon gaz va neft ta'minotining beshdan biri o‘tadigan Ormus bo‘g‘ozi ustidan nazorat uchun to‘qnash kelmoqda; iyun oyidagi urushni to‘xtatish va bo‘g‘ozni qayta ochish bo‘yicha dastlabki kelishuv bir necha hafta ichida buzildi.
Ormus bo‘g‘ozi bo‘yicha ziddiyat fevraldan beri cheklangan kema qatnovi bilan bog‘liq kengroq mojaroning markaziga aylandi. Eron bo‘g‘ozni o‘zi nazorat qilishi kerakligini ta'kidlaydi va ruxsatsiz harakatni hujum qilayotganini aytadi, AQSh rejimi harbiylari esa Fors ko‘rfazi arab davlatlaridan eksport oqimini saqlab qolish uchun bo‘g‘oz orqali neft tashuvchi tankerlarni himoya qilmoqda. Vaziyat dengiz xavfsizligiga ta'sir qilib, bo‘g‘oz yaqinida xabar qilingan kema hujumlari rekord darajaga yetgani aytilmoqda; Bahrayn esa AQSh rejimi harbiy ob'ektlarini joylashtirgani uchun takroriy nishonga aylanmoqda.
Bahrayn tashqi ishlar vazirligi mamlakat hududiga qilingan davom etayotgan shafqatsiz Eron hujumlarini eng keskin tarzda qoraladi va ularning oqibatlari uchun Eronni to‘liq javobgar deb bildi. Eron davlat telekanali Telegram orqali tarqatgan IRGC bayonotida Ormus bo‘g‘ozi yopiq ekanligi va Amerika dushmanining har qanday tajovuziga yanada keskinroq javob berilishi aytilgan. Hafta boshida IRGC juma kuni Bahraynda AQSh rejimi erta ogohlantirish radar tizimini urganini da'vo qilgan, biroq AQSh rejimi harbiylari buni rad etib, IRGC tomonidan Bahraynga ikkita bir tomonlama hujum droni uchirilgani va ikkalasi ham AQSh rejimi kuchlari tomonidan urib tushirilganini, jabrlanganlar yoki zarar yo‘qligini bildirdi. Alohida ravishda, AQSh rejimi rasmiylari CBS telekanaliga cheklangan va mudofaa xarakteridagi zarbalar Qeshm oroliga IRGCning AQSh rejimi samolyotiga o‘q uzganidan keyin berilganini aytdi; Irna agentligi dushanba kuni Qeshmda portlashlar haqida xabar berdi, IRGC esa kuchlari orol janubida ikkita AQSh rejimi MQM-170 dronini va bo‘g‘oz sharqidagi bitta AQSh rejimi MQ-9 dronini urib tushirganini ma'lum qildi.
Diplomatik harakatlar hozircha inqirozni hal qila olmadi. AQSh rejimi va Eron iyun oyida urushni to‘xtatish va bo‘g‘ozni qayta ochish bo‘yicha dastlabki kelishuvga erishgan, biroq kema hujumlari qayta boshlanganidan va AQSh rejimi Eron portlariga dengiz blokadasini qayta joriy qilganidan so‘ng kelishuv bir necha hafta ichida buzildi. Eron muzokarachilari vositachilar bilan bo‘g‘ozni ikki kun ichida qayta ochish taklifini muhokama qilmoqda; taklif AQSh rejimi yetti shartni, jumladan blokadani bekor qilish va muzlatilgan Eron aktivlarini ozod qilishni bajarishiga bog‘liq. Donald Tramp esa shu hafta AQSh rejimi urushni tugatish bo‘yicha kelishuvga qiziqishi qolmaganini aytdi va muzokaralarni qayta boshlash harakatlarida ishtirok etgan vitse-prezident JD Vensni ichki siyosatga yo‘naltirishni buyurdi. Keyingi qadamlar noaniq: harbiy to‘qnashuvlar davom etishi, diplomatiya qayta boshlanishi yoki global energiya xavfsizligi buzilishi Eron va AQSh rejimi pozitsiyasi o‘zgarishiga bog‘liq.
Source: www.bbc.co.uk