Seshanba kuni 200 dan ortiq tadqiqotchi jurnalistdan iborat xalqaro konsorsium tomonidan chop etilgan 15 milliondan ortiq ichki hujjatlar Deutsche Bankning Jeffrey Epstein, AQSh rejimining rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra amaldagi prezidenti Donald Tramp va bir qator rossiyalik oligarxlar bilan aloqalariga yangi savollar tug‘dirdi. “Inside Deutsche Bank” nomi ostida e’lon qilingan materiallar Der Spiegel, Financial Times, Le Monde va The New York Times nashrlarida yoritildi va nemis bankining qariyb 20 yillik faoliyatini qamrab oladi. Hisobotlarda bankning boy mijozlar uchun soliqni optimallashtirish sxemalarini ko‘rib chiqqani, jinoiy tarmoqlar noqonuniy naqd pul o‘tkazish uchun bankdan foydalangan bo‘lishi mumkinligi, qurol savdosiga ko‘maklashilgani, ekologiyaga zarar yetkazuvchi tarmoqlarni moliyalashtirgani va o‘ta o‘ng AfD partiyasi uchun mablag‘ saqlangani da’vo qilinmoqda.
Asosiy faktlar: Oshkorlarning asosini qariyb 15 million hujjat va 200 dan ortiq jurnalistning hamkorlikdagi ishi tashkil etadi. Deutsche Bank 2022-yilgacha Rossiyada faol biznes strategiyasini olib borgani, bugungi kunda ham Rossiyada 160 dan ortiq xodimga ega ekani va mahalliy sho‘ba korxonasi orqali 2025-yilda 61 million yevro (67 million dollar) soliqqa qadar foyda ko‘rgani aytilmoqda. Seshanba savdolarida bank aksiyalari 6 foizgacha arzonlashgan bo‘lsa-da, rahbariyat oshkorlarni “o‘tmishdagi” masalalar deb baholab, uzoq muddatli moliyaviy zarar bo‘lmasligini da’vo qilmoqda.
Hujjatlar Deutsche Bankning Rossiyadagi biznesini G‘arb moliya institutlarining Moskva bilan uzoq va ko‘pincha foydali aloqalari kontekstiga joylashtiradi. E-mail va yig‘ilish bayonnomalari, xabar qilinishicha, ko‘plab menejerlarning xavf ogohlantirishlariga qaramay, bankning taniqli rossiyalik oligarxlar bilan bitimlar tuzishga intilganini ko‘rsatadi; bundan tashqari, bosh direktor Kristian Zevining bankning Rossiya strategiyasi bo‘yicha ishchi guruhida qatnashgani qayd etiladi. Bu nima uchun muhim? Chunki oshkoralar 2008-yildan keyingi islohotlar samaradorligini sinovdan o‘tkazadi: Deutsche Bank AQShning subprime ipoteka mojarosidagi ishtiroki jahon moliyaviy inqirozini keltirib chiqarishga yordam berganidan so‘ng obro‘sini tiklashga yillar sarfladi; o‘sha mojaro bankka 20 milliard yevrodan ortiq jarima va kelishuvlar qimmatga tushgan edi.
2018-yilda boshqaruvni qabul qilib, institutni o‘zgartirishga va’da bergan Zevi Handelsblatt nashriga rahbarligi davrida ba’zi xatolar bo‘lganini aytdi. “Bugungi voqealarga qarasangiz, tabiiy ravishda ba’zi narsalarni boshqacha qilish mumkinmidi, deb o‘ylaysiz”, degan u. “Men xatolardan xoli emasman”, deb qo‘shimcha qilgan u, biroq bank uchun belgilagan yo‘nalishi “har doim to‘g‘ri bo‘lgan va shundayligicha qolmoqda” deb ta’kidlagan. Deutsche Bank kuzatuv kengashi raisi Aleksandr Vaynendts elektron bayonotida o‘z faoliyati davomida Kristian Zevining “men uchun noqulay bo‘lgan birorta qarorini ko‘rmaganini” da’vo qilgan. Bank oshkorlarni “o‘tmishdagi” masalalar deb atagan va ularning moliyaviy holatga uzoq muddatli salbiy ta’siri bo‘lmasligini aytgan. Germaniya rejimining moliya vaziri va vitse-kansleri Lars Klingbayl seshanba kuni Deutsche Bankni da’volarga munosabat bildirishga chaqirgani xabar qilindi.
Bozorning dastlabki munosabati salbiy bo‘ldi: seshanba savdolarida bank aksiyalari 6 foizgacha arzonlashdi, regulyatorlar, investorlar va mijozlar hujjatlarni o‘rganishi bilan obro‘ xavfi saqlanib qolishi mumkin. Keyingi bosqichda Germaniya va xalqaro nazorat organlari yangi tekshiruvlar boshlaydimi, bank nazorat tizimlari yaxshilangani haqidagi da’vosini isbotlay oladimi va oshkoralar sanksiyalar ijrosi hamda pul yuvishga qarshi himoya choralari bo‘yicha munozaraga qanchalik ta’sir qilishi asosiy savol bo‘ladi. Deutsche Bank uchun bu voqea yuqori xavfli mijozlar va siyosiy ta’sir doirasidagi shaxslar bilan o‘tmishdagi aloqalar yillar o‘tib ham jamoatchilik e’tiborining markaziga qaytishi mumkinligini yana bir bor eslatadi.
Source: www.dw.com