Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

Nepalning reperdan bosh vazirga aylangan Balendra Shah mart oyida lavozimga kirishganidan beri birinchi ikki tomonlama xorijiy tashrifi doirasida yakshanba kuni Nyu-Dehliga keldi; dushanba kuni Bosh vazir Narendra Modi bilan muzokaralarda avgustdagi halokatli toshqinlardan keyin qayta tiklash, savdo va energetika masalalari ustuvor bo‘lishi kutilmoqda. 36 yoshli rahbar tashqi ishlar vaziri S. Jayshankar bilan ham uchrashadi va Prezident Droupadi Murmu bilan qisqa uchrashuv o‘tkazadi, delegatsiyasiga Moliya vaziri Svornim Vagle va Tashqi ishlar vaziri Shishir Khanal hamrohlik qiladi. Tashrif Hindistondagi boshqa yirik yangiliklar — Yangi Zelandiyaga qarshi birinchi kriket Testining to‘rtinchi kunida 720-9 rekord natija qayd etilgani va cheklangan Instagram akkauntlari uchun Haydarobod, Mumbay va Gurugramdagi Meta ofislarida Hindiston Yoshlar Kongressi noroziliklari — fonida o‘tmoqda.

Asosiy faktlar: Nepal avgustdagi toshqinlardan keyin qayta tiklashga 4,78 milliard dollar kerak deb hisoblaydi; halokatda taxminan 1 500 kishi halok bo‘lgan, 5 200 dan ortiq kishi bedarak yo‘qolgan; Hindiston Nepal importining 60 foizdan ortig‘ini, ya’ni 8,6 milliard dollarlik qismini ta’minlaydi; Meta 2026-yilning birinchi yarmida Hindistonda 5,4 milliondan ortiq post yoki akkauntni cheklagan.

Kontekst va tarixiy fon

Avgustdagi toshqinlar Nepalda yo‘llar, ko‘priklar, elektr stansiyalari, fermalar va uylarni vayron qildi, shu bois qayta tiklash Shah muzokaralarining markaziy mavzusiga aylandi. Nepal Bhairahava va Pokhara yo‘nalishlarida tijorat reyslari uchun qo‘shimcha yo‘l ochishni so‘ramoqda, tashqi ishlar kotibi Amrit Bahadur Ray esa Hindiston Nepal uchun muhim va yirik hamkor ekanini, liderlar savdo, tranzit, investitsiya, energetika, bog‘lanish va infratuzilma masalalarini muhokama qilishini aytdi. Nyu-Dehli tashrif Hindistonning Nepal bilan munosabatlarga qanchalik ahamiyat berishini aks ettirishini bildirdi, mahalliy OAV esa muzokaralar hal qilinmagan chegara nizolariga ham to‘lishi mumkinligini yozdi. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, Hindiston Nepalning eng yirik savdo hamkori bo‘lib, uning importining 60 foizdan ortig‘ini ta’minlaydi, Xitoy esa 13 foizni tashkil qiladi; ikki davlat Nepalda ta’sir uchun muntazam raqobatlashadi.

Kelajakdagi qadamlar va asosiy tafsilotlar

Meta bilan bog‘liq ziddiyat Hindiston Yoshlar Kongressi Instagram 19-noyabr kuni uning prezidenti va mas’ul shaxsining akkauntlarini 'BJP buyrug‘i' bilan, ya’ni hukmron Bharatiya Janata partiyasi ko‘rsatmasi bilan cheklaganini va noroziliklardan so‘ng ikkalasini ham qayta tiklaganini aytganidan keyin avj oldi. Haydaroboddagi norozilar binoga kirib, o‘simliklarni sindirgan va politsiya bilan to‘qnashgan, IYC chiqargan kadrlarga ko‘ra; Meta izoh berishdan bosh tortdi. IYCning ijtimoiy tarmoqlarni boshqaruvchisi Manu Jain Reutersga hukumatga tanqidiy jurnalistlar, kreatorlar va influenserlarning minglab akkauntlari hali ham cheklangan qolayotganini aytdi, Samajvadi partiyasi rahbari Akhilesh Yadav esa xorijiy kompaniyalarni Hindiston siyosatiga aralashmaslikdan ogohlantirdi. BJP vakili Pradip Bhandari norozilarni tanqid qilib, Kongressni 'qaroqchilar partiyasi' deb atadi va IYC ishchilari Meta’ning Haydarobod ofisini vayron qilib, buni ijtimoiy tarmoqlarda namoyish qilganini aytdi.

Shahning Modi, Jayshankar va Murmu bilan uchrashuvlari qayta tiklash moliyalashuvi, energetika va bog‘lanish sohasida Hindiston-Nepal hamkorligining keyingi bosqichini belgilashi kutilmoqda; kriket Testi va raqamli platformalar nizosi ham dolzarb mavzular bo‘lib qolmoqda. Hindiston hukumati kontentni faqat mahalliy qonunlarni buzadigan yoki jamoat xavfsizligi hamda milliy xavfsizlikka tahdid soladigan holatlarda olib tashlashni buyurishini aytadi va fevral oyida qonunga xilof kontentni olib tashlash muddatini 36 soatdan 3 soatga qisqartirdi.

Source: www.dw.com