O‘zbekiston ichimliklar va sharbatlar ishlab chiqaruvchilari uyushmasi (UzBev) hukumatni raqamli markirovkalash (RM) tizimini joriy etish bo‘yicha muloqotga chaqirdi. Uyushma 2026-yil 1-apreldan boshlab har bir shishani alohida kuzatishni nazarda tutuvchi agregatsiyalash bosqichi joriy etilishi bilan bog‘liq jiddiy xavflarga e’tibor qaratmoqda. Bayonotda aytilishicha, iqtisodiyotni raqamlashtirish va yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashish siyosatini qo‘llab-quvvatlashga qaramay, amaldagi model texnik va iqtisodiy ziddiyatlarga olib kelishi mumkin.
Uyushma RM tizimining ichimliklar tarqatish amaliyotiga mos kelmasligini ta’kidlaydi. O‘zbekistonda suv va salqin ichimliklar sotadigan 85 mingdan ortiq savdo nuqtasining asosiy qismi kichik do‘konlar, kiosklar va oilaviy savdo nuqtalaridan iborat bo‘lib, ularning ko‘pchiligi konsignatsiya asosida ishlaydi. Agregatsiyalash joriy etilganda, bunday nuqtalarga tovar yetkazib berish cheklanadi, bu esa ularning faoliyatini to‘xtatishiga olib kelishi mumkin. Natijada, yashirin iqtisodiyotga qarshi qaratilgan tizim aksincha yashirin aylanmani kengaytirishi mumkin.
Agregatsiyalash va logistika jarayonlarining texnik murakkabligi ham muammo hisoblanadi. Ichimliklar sanoati odatda paletalar asosida ishlaydi, ammo tizim har bir shishani alohida kuzatishni talab qiladi. Bu esa mahsulotlarni noto‘g‘ri joyga tushishi yoki skanerlashda xatoliklar paydo bo‘lishi mumkin, natijada qonuniy mahsulotlar sotish taqiqlanishi mumkin. Bundan tashqari, tizimning yagona operatori CRPT Turon kompaniyasi bo‘lib, uning tizimidagi nosozliklar mahsulot aylanmasini to‘xtatishi mumkin.
Uyushma, shuningdek, milliardlab so‘mlik mahsulot qoldiqlari muammosini ko‘taradi. Sanoat hisob-kitoblariga ko‘ra, suv va salqin ichimliklar bozori yiliga 23 trillion so‘mni tashkil etadi, va agregatsiyalash joriy etilishi paytida omborlarda taxminan 3 trillion so‘mlik mahsulot bo‘lishi mumkin. Bu mahsulotlar allaqachon qadoqlanganligi sababli, ularni majburiy inventarizatsiya qilish qiyin va qimmatga tushadi. Boshqa muammolar qatorida nomutanosib jarimalar, qaytarish jarayonlari uchun barqaror yechimlar yo‘qligi va chakana savdo uchun kodlarni tekshirish vositalarining yetishmasligi kiradi.
UzBev konstruktiv yechimlar taklif qilmoqda, jumladan, agregatsiyalashni kamida 12-18 oylik sinov rejimida joriy etish, tizimni avvalo yirik chakana tarmoqlarda bosqichma-bosqich ulash, qoldiq mahsulotlarni majburiy inventarizatsiyasiz sotishga ruxsat berish, jarimalarni yumshatish va biznes uchun mobil ilovalar ishlab chiqish. Uyushma hukumatni sanoat bilan ochiq muloqotni davom ettirishga va raqamli markirovkaga xavfsiz o‘tishni ta’minlashga chaqiradi.
Source: www.gazeta.uz