O‘zbekiston milliy valyutasi – sum, mart oyini 0,31 foiz devalvatsiya bilan yakunladi. Rasmiy kurs bo‘yicha dollar summaga nisbatan 38,53 so‘mga qimmatlashib, 12 172,18 so‘mdan 12 210,13 so‘mgacha ko‘tarildi. Oy davomida 19 savdo sessiyasining 12 tasida dollar kuchaygan bo‘lsa, 7 tasida sum qadrlanib qolgan. Mart oyida dollarning eng past kursi 16-mart kuni 12 081,63 so‘mni, eng yuqori kursi esa 31-mart kuni 12 210,71 so‘mni tashkil etdi.
Banklar orqali amalga oshirilayotgan valyuta operatsiyalarida ham o‘zgarishlar kuzatildi. Fevral oyi oxirida banklar dollarni 12 080 so‘mga sotib olib, aholiga 12 130 so‘mdan boshlab sotishgan bo‘lsa, 30-mart kuni sotib olish kursi 12 150 so‘m, sotish kursi esa 12 200 so‘mdan boshlab belgilandi. Bu o‘zgarishlar valyuta bozoridagi dinamikani aks ettiradi.
Iqtisodchi Mirkomil Xolboyevning ta’kidlashicha, fevral oyi oxirida Eronga qarshi boshlangan hujum global iqtisodiyotda noaniqlikni keskin oshirdi. Natijada, amerikalik investorlar boshqa mamlakatlarga sarmoyalarni qisqartirishi mumkin, shuningdek, Amerika qimmatli qog‘ozlari xavfsiz moliyaviy boshpana sifatida qaralishi dollarning ko‘pgina valyutalar, jumladan sumga nisbatan kuchayishiga olib keldi. Mart oyida tanlangan 39 valyutadan faqatgina tenge dollarga nisbatan 3 foizga qadrlangan, qolganlari esa arzonlashgan yoki o‘zgarishsiz qolgan.
Xolboyevning yozishicha, mart oyida sum 0,3 foizga arzonlashib, eng kam devalvatsiyaga uchragan valyutalardan biriga aylandi. Shu bilan birga, neft narxlarining yuqori bo‘lishiga qaramay, rubl oy davomida 5,1 foizga arzonladi, bu Milliy farovonlik fondidan valyuta sotishning to‘xtatilishi va davom etayotgan pul-kredit siyosatining yumshatilishi bilan izohlanishi mumkin. Yirik valyutalardan shveytsar frank 2,9 foiz, iyena 2 foiz, yevro 1,6 foiz, funt sterling esa 1 foiz qiymatini yo‘qotdi.
Sum kursining o‘zgaruvchanligi mart oyida fevralga nisbatan biroz pasayib, kuniga o‘rtacha 0,18 foizni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich 2025-yil may oyida sum-dollar juftligi uchun valyuta koridori kengaytirilganidan beri eng past darajadir. Xolboyevning so‘zlariga ko‘ra, joriy yil mart oyidagi devalvatsiya 2025-yil ko‘rsatkichidan biroz yuqori bo‘lsa-da, 2022–2024-yillardagidan sezilarli darajada past bo‘lib, valyuta barqarorligi yaxshilanganligini ko‘rsatmoqda.
Source: kun.uz