O‘zbekiston Senatining 7-apreldagi majlisida “Avtomobil yo‘llari to‘g‘risida”gi qonun muhokama qilindi, bunda senator O‘ktamjon Oxunov pulli yo‘llar tariflarini shakllantirish tamoyillari, mablag‘larning shaffof sarflanishi va aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlariga xizmat ko‘rsatish masalalarini ko‘tardi. U qonunda asoslar belgilangan bo‘lsa-da, amaliyotda qo‘llashda bir qator savollar ochiq qolayotganini ta’kidladi, jumladan, tariflarni belgilashda qanday mezonlar inobatga olinishi, to‘lovlarning asossiz oshirilishiga qarshi cheklovlar mavjudligi va mablag‘larning ochiq sarflanishi haqida so‘radi.
Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi raisi Jamshid Tursunov javoban, qonunning 41-moddasida pulli yo‘llarni tashkil etish mezonlari to‘liq belgilanganligini, tariflarni shakllantirish uslubiyatini esa Vazirlar Mahkamasi tasdiqlashini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, tariflar yo‘lning uzunligi va joylashuviga qarab belgilanadi, tuman darajasidagi hududlarda esa ijtimoiy holatlar asosida narxlar o‘rnatiladi. Yirik loyihalar, masalan, Toshkent-Samarqand va Toshkent-Andijon yo‘llarida esa tariflar tranzit salohiyati va transport turiga (yengil mashina, yuk mashinasi, avtobus) qarab shakllantiriladi.
Tursunov alohida ta’kidladi-ki, operatorlar tariflarni o‘z xohishiga ko‘ra oshira olmaydi, tig‘iz paytda yoki noqulay ob-havo sharoitida sun’iy ravishda narx oshirilishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Shaffoflik masalasida u, mablag‘larni sarflash tartibi qat’iy tartibga solinganligini, eng yuqori miqdor Vazirlar Mahkamasi va Transport vazirligi tomonidan belgilanib, “Shaffof yo‘l” ochiq platformasi orqali loyihalar bo‘yicha ma’lumotlar e’lon qilinayotganini bildirdi. U misol sifatida Urganch-Xiva pulli yo‘li qurilishini keltirdi, uning borishini ham ushbu tizim orqali kuzatish mumkin.
Ma’lumotlarga ko‘ra, mart oyida O‘zbekiston prezidenti davlat-xususiy sheriklik asosida pulli yo‘llar tarmog‘ini yaratish loyihalari bilan tanishgan. 2026-yilda birinchi pulli trassa- Urganch-Xiva yo‘li ishga tushirilishi rejalashtirilgan, shu yili yana uchta yo‘nalishda (Toshkent-Samarqand, Toshkent-Andijon, Toshkent-Chorvoq) qurilish boshlanadi. Toshkent-Samarqand yangi pulli yo‘li 2,25 mlrd dollarga baholanmoqda, tarif investorlar bilan muzokaralardan so‘ng, aholining moliyaviy imkoniyatlari hisobga olingan holda belgilanadi.
Boshqa yirik loyihalar qatorida, 171 km uzunlikdagi Toshkent-Angren-Qamchiq pulli yo‘li 3,66 mlrd dollarga baholanib, Toshkent va Andijon o‘rtasidagi safar vaqtini 2-2,5 soatgacha qisqartiradi, Fransiya, Turkiya va Xitoy kompaniyalari qiziqish bildirmoqda. 52 km uzunlikdagi Toshkent-Chorvoq avtomobil yo‘li loyihasi esa 3 yil ichida amalga oshirilishi rejalashtirilgan, u qurib bitkazilgach, Chorvoq suv omboriga borish vaqti 80 daqiqadan 35 daqiqagacha qisqarishi mumkin. Biroq, Gazeta avvalroq Urganch-Xiva loyihasida Avtoyo‘l tuzilmalarining bir vaqtning o‘zida buyurtmachi, pudratchi va yetkazib beruvchi rollarini bajarayotgani, bu tizimli manfaatlar to‘qnashuvini keltirib chiqarishi mumkinligi haqida yozgan, loyiha qiymati 120 mln dollarga baholangan va Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligida o‘rganilayotgani ma’lum qilingan.
Source: www.gazeta.uz