O‘zbekiston Respublikasida portativ lazerli nur tarqatkichlar (lazer ko‘rsatkichlari) bilan bog‘liq qonunbuzarliklar uchun yangi ma’muriy javobgarlik choralari joriy etildi. Bu 2025-yil 17-aprelda qabul qilingan O‘RQ-1132-sonli qonunga muvofiq amalga oshiriladi, bu esa Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga o‘zgartirishlar kiritish orqali amalga oshirildi. Qonun loyihasi Qonunchilik palatasi tomonidan 2025-yil 22-iyulda qabul qilinib, Senat tomonidan 18-dekabrda ma’qullangan, bu esa mamlakatda lazer qurilmalarining noqonuniy muomalasiga qarshi kurashni kuchaytirish maqsadida amalga oshirilgan.

Yangi qoidalarga ko‘ra, portativ lazerli nur tarqatkichlardan qonunga xilof ravishda foydalanish huquqbuzarlik ashyolarini musodara qilish bilan birga asosiy hisoblash miqdorining (BHM) 15 baravaridan 25 baravarigacha jarima solishga sabab bo‘ladi, bu hozirda 6,18 million so‘mdan 10,3 million so‘mgacha miqdorni tashkil etadi. Bundan tashqari, bunday qurilmalarni qonunga xilof ravishda ishlab chiqarish, tayyorlash, saqlash, tashish, jo‘natish yoki O‘zbekistondan olib chiqish holatlarida BHMning 15 baravaridan 30 baravarigacha (6,18 million – 12,36 million so‘m) jarima belgilanadi, bu ham huquqbuzarlik ashyolarini musodara qilish bilan birga amalga oshiriladi.

Portativ lazerli nur tarqatkichlarni noqonuniy ravishda o‘tkazish yoki O‘zbekistonga olib kirish esa eng og‘ir jazoga sabab bo‘ladi: BHMning 25 baravaridan 50 baravarigacha (10,3 million – 20,6 million so‘m) jarima solinadi va qurilmalar musodara qilinadi. Bu choralar 2013-yil 1-martdan boshlab Vazirlar Mahkamasi qarori bilan lazer nurli ko‘rsatkichlarni chetdan olib kirish va sotish taqiqlanganiga qaramay, so‘nggi paytlarda noqonuniy faoliyatning ko‘payishi tufayli zarur deb topildi.

Adliya vaziri o‘rinbosari Sherzod Rabiyev birinchi o‘qishda bu qonun loyihasini tushuntirib, "2013-yilda hukumat ularni olib kirish va muomalaga kiritishni taqiqlagan edi, ammo javobgarlik choralari shu paytgacha ko‘zda tutilmagan edi. Biz bu bo‘shliqni to‘ldirishni taklif qilamiz" dedi. Muhokamalar davomida so‘nggi paytlarda portativ lazerli qurilmalarni mamlakatga noqonuniy olib kirish va ulardan foydalanish holatlari ko‘paygani, bu esa fuqarolar hayoti va sog‘lig‘iga, shuningdek havo kemalari parvozlari xavfsizligiga jiddiy tahdid solayotgani ta’kidlangan.

Xususan, samolyotlar parvozi yoki qo‘nishi paytida ekipajga lazer nurlari yo‘naltirilishi ularning diqqatini chalg‘itib, halokat xavfini oshirishi mumkin. Shuningdek, huquqni muhofaza qilish organlari xodimlariga lazer nurlari tushirilishi ko‘zning vaqtincha ko‘rmay qolishiga olib kelishi va jamoat tartibini ta’minlashga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Uzbekistan Airports ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekistonda 2023-yil boshidan 2024-yil mayigacha samolyotlarga lazer nurlarining yo‘naltirilishi bilan bog‘liq 16 ta holat qayd etilgan, bu esa lazer nurlarining odamni ko‘r qilishi va yo‘lovchilar hamda samolyot ekipaji a’zolarining hayoti va sog‘lig‘iga xavf tug‘dirishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Qonun loyihasi portativ lazerli qurilmalar muomalasini nazorat qilishni kuchaytirish, huquqbuzarliklarning oldini olish va xavflarni kamaytirishga qaratilgan. Bu 2016-yil aprelda yerdan turib samolyot uchuvchilariga lazer nuri orqali shikast yetkazganlik uchun javobgarlik joriy etilganidan keyin yanada kengaytirilgan chora hisoblanadi, bu esa mamlakatda aviatsiya xavfsizligi va jamoat tartibini himoya qilish bo‘yicha davom etayotgan sa’y-harakatlarni aks ettiradi.

Source: www.gazeta.uz