Saudiya Arabistonining so‘nggi o‘n yillikda futbol, golf, snuker, tennis va boshqa sport turlariga kiritgan ulkan sarmoyalari endi qayta ko‘rib chiqilmoqda. Neftga boy bu davlat o‘zining “Vision 2030” strategiyasi doirasida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va inson huquqlari bo‘yicha tanqidlarni yumshatish maqsadida sportga katta mablag‘ sarflagan edi.
Eng katta o‘zgarish golf sohasida ro‘y berdi: Saudiya Davlat jamg‘armasi (PIF) tomonidan boshqariladigan LIV Golf turniri bekor qilindi. PIF bu qarorni “investitsiya strategiyasining hozirgi bosqichiga mos kelmasligi” bilan izohladi. 2021-yilda tashkil etilgan LIV Golf, PGA Tour’dan ajralib chiqib, eng yaxshi o‘yinchilarni katta maoshlar bilan jalb qilgan edi.
Futbolda esa PIF aprel oyida Saudiya Pro ligasi jamoasi “Al-Hilol”dagi 70% ulushini sotdi. Bu “daromadlarni maksimallashtirish va kapitalni ichki iqtisodiyotga qayta yo‘naltirish strategiyasi” deb izohlandi. Biroq PIF Angliyaning “Nyukasl Yunayted” klubini sotish niyatida emas va 2034-yilgi jahon chempionatiga tayyorgarlik doirasida futbolga sarmoya kiritishni davom ettirmoqchi.
Snuker bo‘yicha Saudiya Arabistoni Masters turniri ikki yillik shartnomadan so‘ng bekor qilindi. Ayollar tennis assotsiatsiyasi (WTA) moliyalashtirishdan voz kechdi va mavsum yakunlovchi turnir olib tashlandi. Shuningdek, Saudiya 2035-yilgi regbi bo‘yicha jahon kubogi va 2029-yilgi Osiyo qishki o‘yinlariga mezbonlik qilish rejalaridan voz kechdi.
PIF rahbari Yasir al-Rumayyanning so‘zlariga ko‘ra, AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi va sport investitsiyalaridan minimal daromad olish sababli jamg‘arma o‘z investitsiyalarini qayta ko‘rib chiqmoqda. PIF “2026-2030 yillar strategiyasi barqaror qiymat yaratishga qaratilgan” deb ta’kidlaydi.
Human Rights Watch tashkiloti Saudiya sarmoyalarini “sportni yuvish” (sportswashing) deb baholaydi. Tashkilotning fikricha, PIF sport va ko‘ngilochar tadbirlarga sarmoya kiritish orqali mamlakatning yomon inson huquqlari rekordini oqlashga harakat qilmoqda.
Formula 1, ot poygalari, shaxmat, gandbol kabi sport turlari Saudiya moliyasiga bog‘liq bo‘lib qolgan. PIFning yangi siyosati ularni LIV Golf taqdiriga duchor qilishi mumkin – agar ular foyda keltira olmasa, moliyalashtirish to‘xtatiladi.
Source: www.dw.com