Olti yil oldin deyarli noma'lum bo'lgan nemis farmatsevtika kompaniyasi BioNTech birinchi tasdiqlangan mRNK COVID-19 vaksinasini ishlab chiqdi va global pandemiya yo'nalishini o'zgartirdi. Pfizer bilan hamkorlikda Comirnaty vaksinasini rekord muddatda chiqargan kompaniya va uning asoschilari jahon miqyosida tanildi.
Bugungi kunda esa Maynsda joylashgan biotexnologik firma og'ir sinovlarga duch kelmoqda. Seshanba kuni kompaniya Germaniya va Singapurdagi ishlab chiqarish maydonchalarini yopishini e'lon qildi. Bu qadam €532 million ($627 million) sof choraklik zarardan so'ng xarajatlarni qisqartirish va asoschilar Ugur Sahin va Özlem Türeci'ning ketishiga tayyorgarlik ko'rish maqsadida qilingan. Umuman olganda, 1860 ga yaqin ish o'rni xavf ostida.
Bir vaqtlar milliardlab vaksina dozalarini ishlab chiqargan, millionlab COVID o'limlarining oldini olgan va iqtisodlarni qayta ochishga imkon bergan kompaniya endi bir muvaffaqiyatli mahsulotga ega bo'lgan kompaniya sifatida esda qolish xavfi ostida. Moliyaviy tahlilchilarning fikricha, BioNTech muammolari vaqtinchalik COVID daromadining tugashi, biotexnologiya sohasidagi tadqiqot va ishlanmalarning yuqori xavfi hamda Germaniyaning iqtisodiy qiyinchiliklari – yuqori mehnat va energiya xarajatlari bilan bog'liq.
Comirnatyga bo'lgan talab kutilganidan tezroq pasaydi: 2026 yil birinchi choragida daromad €118 millionni tashkil etib, o'tgan yilning shu davriga nisbatan 35% ga kamaydi. Tahlilchilar kompaniyaning gullab-yashnash davrida haddan tashqari ko'p ishlab chiqarish quvvatini qurganini va hozirda zavodlar bo'sh turganini ta'kidlamoqda. Natijada BioNTech barcha COVID ishlab chiqarishni Pfizerga o'tkazishni rejalashtirmoqda.
Kompaniya, shuningdek, 2025 yil dekabrida raqib CureVac'ni $1.25 milliardga sotib olishi bilan bahs-munozaralarga sabab bo'ldi. CureVac o'zining COVID vaksinasini ishlab chiqqan, ammo samaradorligi past bo'lgani uchun undan voz kechgan. Shunga qaramay, u 2022 yilda BioNTech va Pfizerni sudga berib, Comirnaty patentlarini buzganlikda ayblagan. Raqibni va uning patentlarini sotib olib, BioNTech barcha sud jarayonlarini to'xtatdi va potentsial milliardlab evro zarardan qutuldi.
Ammo yana bir haqorat: restrukturizatsiya va yopilishlar e'lon qilinganda, Tübingen shahridagi sobiq CureVac zavodi ham qurbonlar qatorida edi. Tübingen meri Boris Palmer kompaniyani "avval sotib ol, keyin o'ldir" strategiyasida aybladi va zavod yopilishi "ko'p yillar davomida CureVac'ni olib borgan yuqori malakali xodimlar uchun og'ir zarba" ekanini aytdi. IG BCE kasaba uyushmasi bu harakatni "rejalashtirilgan vayron qilish yondashuvi" deb atadi.
Sahin va Türeci mart oyida yil oxirigacha ketishlarini e'lon qilib, yangi biotexnologiya startapini ishga tushirishni rejalashtirmoqda. Ular BioNTech muvaffaqiyatining harakatlantiruvchi kuchi edi. Ketish e'lon qilinganidan keyin BioNTech aksiyalari 18% ga tushib ketdi. Leerink Partners sarmoya banki kompaniya o'zining innovatsion ustunligini saqlab qola oladimi, degan savolni ko'tardi.
BioNTech endi diqqatni saraton kasalligiga qarshi kech bosqichdagi mRNK davolash usullariga qaratmoqda. Jumladan, Bristol Myers Squibb bilan ko'krak, o'pka va boshqa saraton turlari uchun yangi terapiyalar ishlab chiqilmoqda. Kompaniya yil oxirigacha 15 ta hal qiluvchi 3-bosqich saraton sinovlarini o'tkazishni kutmoqda. COVID ishlab chiqarishni Pfizerga topshirish va ba'zi zavodlarni yopish orqali BioNTech 2029 yilga kelib yiliga €500 million tejashni maqsad qilgan.
Source: www.dw.com