Ikkinchi jahon urushi yillarida O'zbekistondan ikki millionga yaqin kishi frontga ketgan. Ko'pchilik askarlar rus tilini bilmas edi, shuning uchun o'zbek tilidagi gazetalar ular uchun muhim vosita bo'ldi. Ushbu nashrlar urush voqealarini tushuntirib, yurtdoshlarning jasoratlari haqida hikoya qilib, askarlarni uy bilan bog'lab turdi.
1942-yil fevral oyida O'rta Osiyo harbiy okrugi siyosiy boshqarmasi boshlig'i Qizil Armiya Bosh siyosiy boshqarmasiga milliy qo'shinlar uchun mahalliy tillarda gazetalar ochish so'rovi bilan murojaat qildi. 25-fevralda tezda muharrirlar, tarjimonlar va adiblarni tanlash buyrug'i berildi. Shunday qilib, o'zbek tilidagi front gazetalari paydo bo'ldi.
Eng mashhur o'zbek front gazetalari orasida Stalingrad frontidagi "Qizil armiya", Shimoliy-G'arbiy frontdagi "Vatan uchun!" va Voronej frontidagi "Vatan sharafi uchun!" bor edi. Bu nashrlar orqali minglab o'zbekistonliklar Stalingrad, Brest qal'asi mudofaasi, Ukraina ozod qilinishi va frontdagi askarlarning jasoratlari haqida o'qigan.
O'zbek front muxbiri Adham Rahmat "Qizil askar haqiqati" gazetasining birinchi sonini 1942-yil 1-noyabrda chiqargan. U bir o'zi butun tun davomida maqolalarni tarjima qilib, maket tayyorlab, "Izvestiya" bosmaxonasiga yugurib yurgan. Keyinchalik unga Ibrohim Rahim, Hamid Fayzi, Abdulla Sharafutdinov kabi boshqa muxbirlar qo'shilgan.
Nazarmat Egamnazarov frontda vzvod komandiri bo'lib xizmat qilgan va ayni paytda "Qizil O'zbekiston" gazetasiga ocherklar yozgan. Uning "Dneprdan Sirdaryoga xat", "Belorus o'rmonlarida", "Urush yo'llarida" kabi asarlari oddiy askarlarning hayotini, uy sog'inchini va frontdagi og'ir kunlarni tasvirlagan.
Tugan Ernazarov 1943-yilda Rostov viloyatini ozod qilish janglarida qatnashgan va "Salom, Don!" she'rini yozgan. Urushdan keyin u o'zbek jurnalistikasining asosiy arboblaridan biriga aylangan, professor unvonini olgan va o'zbek jurnalistikasi tarixiga oid fundamental asarlar yozgan.
Tulkin Rustamov Qizil Armiya Bosh siyosiy boshqarmasida maslahatchi bo'lib ishlagan va o'zbek tilidagi front gazetalari tizimini yaratishda qatnashgan. Uning vazifasi gazetalarni ishga tushirish, kadrlarni taqsimlash va muharrirlarni tanlash edi.
1943-yilga kelib, SSSR xalqlari tillarida 14 front, ikki harbiy okrug va uch armiyada 100 ga yaqin gazeta chiqarilgan. Ulardan 11 tasi o'zbek tilida edi. O'zbekistonda urush yillarida 200 ga yaqin gazeta (124 tasi o'zbek tilida) va 52 jurnal (19 tasi o'zbek tilida) nashr etilgan. Front gazetalarining umumiy tiraji 6,2 million nusxadan oshgan.
Source: podrobno.uz