Joriy yilning oktabr oyi O‘zbekiston bo‘ylab, xususan poytaxt Toshkent shahrida so‘nggi yillarga nisbatan ancha iliq o‘tishi ko‘p qavatli uylarda yashovchi aholi orasida isitish mavsumining boshlanish muddatlari borasidagi munozaralarni kechiktirdi. Oktabr oyining so‘nggi kunlarida havo haroratining biroz pasayishi kuzatilgan bo‘lsa-da, sutkalik o‘rtacha ko‘rsatkichlar mezoniy darajadan yuqori bo‘lib qoldi. Natijada Toshkentda issiqlik ta’minotini yoqish sanasi so‘nggi o‘n yillikdagi eng kech davrlardan biriga to‘g‘ri kelishi oydinlashmoqda.
Asosiy faktlar: Joriy yil oktabrida Toshkentda minimal harorat biror marta ham +4 darajadan pastga tushmadi, sutkalik o‘rtacha ko‘rsatkich esa doimiy ravishda +11 darajadan yuqori bo‘ldi. Amaldagi qoidalarga binoan, isitish mavsumi tashqi havoning o‘rtacha sutkalik harorati ketma-ket 5 kun davomida +8 darajadan past bo‘lgandagina boshlanadi. Mutaxassislarning taxminicha, poytaxtda issiqlik tarmog‘iga ulanish sanasi 2017-yildagi rekord — 10-noyabrdan ham kechikishi ehtimoli mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga nazar tashlansa, so‘nggi o‘n yilning oltitasida poytaxt ko‘p qavatli uylari va ijtimoiy soha muassasalariga issiqlik energiyasi aynan oktabr oyida yetkazib berila boshlagan. Xususan, 2018 va 2021-yillarda sovuq to‘lqinlar sababli ta’minot 12-13-oktabr kunlaridayoq ishga tushirilgan edi. Ammo joriy kuz fasli haroratning anomal darajada yuqori bo‘lishi bilan ajralib turibdi va kommunal soha uchun kutilmagan tanaffus taqdim etmoqda.
Mavsumning kechikishi ortida nafaqat ob-havo injiqliklari, balki yarim asrlik me’yoriy hujjatlar ham yotibdi. Vazirlar Mahkamasining 2014-yildagi 194-sonli qarorida mustahkamlangan 5 kunlik +8 darajalik qoida aslida O‘zSSR davrining 1985-yildagi qaroridan, hatto o‘tgan asrning 60-70-yillaridagi sovet tajribasidan ko‘chirib olingan. Mutaxassislar ushbu mezonlar meteorologik prognozlash tizimi rivojlanmagan va iqlim barqarorroq bo‘lgan davrda yaratilganini, bugungi tez o‘zgaruvchan havo harorati sharoitida zamonaviy yondashuvlar zarurligini ta’kidlamoqda.
Sinoptiklarning dastlabki ma’lumotlariga ko‘ra, noyabr oyining dastlabki kunlaridagi anomal iliqlik 9-10-noyabr kunlaridan boshlab o‘z o‘rnini shimoli-g‘arbiy sovuq havo oqimiga bo‘shatib beradi. 11-noyabrdan boshlab yuqori atmosfera bosimli kuchli antitsiklon mamlakat hududiga kirib kelishi va haroratning keskin pasayishi kutilmoqda. Aynan ushbu sovuqlashuv davri Toshkent shahar hokimligi va issiqlik ta’minoti tizimi korxonalari tomonidan isitish mavsumiga rasman start berilishiga asosiy turtki bo‘lishi kutilmoqda.
Source: www.gazeta.uz